Εδώ και πολλά χρόνια ιογενείς λοιμώξεις, με κυριότερες το AIDS και τη γρίπη, απασχολούν την παγκόσμια κοινή γνώμη κι αποτελούν μια παγκόσμια απειλή για τη δημόσια υγεία. Οι ασθένειες αυτές δεν είναι εύκολο ν' αντιμετωπιστούν μέχρι σήμερα με τη βοήθεια των εμβολίων, καθώς οι δύο ιοί, υπεύθυνοι γι' αυτές, έχουν την ιδιότητα της ταχύτατης μετάλλαξης, που έχει ως αποτέλεσμα τα εμβόλια που παρασκευάζονται να μην παραμένουν λειτουργικά για πολύ μεγάλο χρόνο και, ειδικά στην περίπτωση της γρίπης, να υπάρχει κάθε νέο έτος η ανάγκη παρασκευής νέων εμβολίων, ενώ στην περίπτωση του AIDS, κανένα λειτουργικό εμβόλιο δεν έχει ακόμη καταστεί δυνατόν να παρασκευαστεί μέχρι σήμερα, τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2009. Έτσι, κάθε χρόνο 500.000 άνθρωποι πεθαίνουν παγκοσμίως από γρίπη, ενώ η ετήσια θνησιμότητα από AIDS αγγίζει τα 2.000.000 ανθρώπους ανά τον κόσμο.
Είναι πρόσφατες οι μνήμες από την παγκόσμια ανησυχία και την κινητοποίηση που ακολούθησαν την εμφάνιση του στελέχους της γρίπης Η1Ν1, της λεγόμενης "γρίπης των χοίρων", περίπτωση η οποία έχει καταγγελθεί από πολλές πλευρές ως "ψευδής συναγερμός", που εξυπηρετούσε επιχειρηματικά συμφέροντα, των μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών. Πέρα από το παρασκήνιο, στην περίπτωση αυτής της "πανδημίας", αποκαλύφτηκε στο ευρύ κοινό ένα ακόμη πρόβλημα της παγκόσμιας παραγωγής εμβολίων, αυτό της δυνατότητας μαζικής και γρήγορης παραγωγής τους, για την κάλυψη έκτακτων αναγκών, οι οποίες προκύπτουν από ξαφνικές εμφανίσεις πανδημιών, όπως κι εκείνο του υψηλού τους κόστους, το οποίο αποτελεί ισχυρό ανασταλτικό παράγοντα, για τον εμβολιασμό των πληθυσμών του τρίτου κόσμου, που ωστόσο είναι ακριβώς εκείνοι που τον έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Στην παρούσα ομιλία, ο ερευνητής εμβολιολόγος κι επιδημιολόγος Σηθ Μπέρκλεϋ, έχει καλά νέα για όλους. Η έρευνα στον τομέα των εμβολίων προχωρά σε νέες τεχνικές, με τις οποίες
καθίσταται δυνατή η παραγωγή καθολικών εμβολίων για το AIDS και τη γρίπη, ενώ νέα αντισώματα ευρέως φάσματος έχουν ήδη ανακαλυφθεί. Τα καθολικά αυτά εμβόλια θα έχουν πλήρη δραστικότητα έναντι όλων των ιικών στελεχών του HIV και της γρίπης, ανεξάρτητα από τις μεταλλάξεις αυτών, οι οποίες παρατηρούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Η μέθοδος η οποία συζητείται εδώ, ονομάζεται
ρετρο-εμβολιολογία (retro-vaccinology) και λειτουργεί εν συντομία ως εξής: Όταν ανακαλύπτονται αντισώματα ευρέως φάσματος έναντι κάποιου ιού, δηλαδή αντισώματα τα οποία είναι δραστικά έναντι πολλών ή όλων των στελεχών (μορφών) του, αυτό σημαίνει ότι τούτα δεσμεύονται σε κάποιο ιικό αντιγόνο (συνήθως πρωτεΐνη), το οποίο δεν αλλάζει σημαντικά, ενώ ο υπόλοιπος ιός μεταλλάσσεται. Με μεθόδους ιατρικής πληροφορικής, μπορεί να σχεδιαστεί η τριδιάστατη δομή του αντιγόνου αυτού και κατόπιν, με μεθόδους γενετικής μηχανικής, αυτό να παρασκευαστεί μαζικά, μέσα σε βακτήρια. Ύστερα, εφόσον το αντιγόνο αυτό είναι κατάλληλο για την διέγερση ανοσολογικής απόκρισης, ο δρόμος για την παρασκευή ενός καθολικού εμβολίου είναι πλέον ανοιχτός. Όπως γλαφυρά μας λέει ο ομιλητής,
"είναι σαν ο ιός ν' αλλάζει συχνά ρούχα, όμως φοράει πάντοτε τις ίδιες κάλτσες κι εμείς πρέπει να μάθουμε στον οργανισμό μας να σιχαίνεται τούτες τις κάλτσες".
Παράλληλα, αναφέρεται σε νέες μεθόδους μαζικής παραγωγής των εμβολίων, με σημαντικά ταχύτερους ρυθμούς και - το σημαντικότερο - με πολύ μειωμένο κόστος, κατά περίπου 50%. Η τεχνική στηρίζεται στην πρόσδεση του κατάλληλου ιικού αντιγόνου, επίσης με τεχνικές γενετικής μηχανικής, στο μαστίγιο ενός κοινού βακτηρίου, το οποίο έχει την ικανότητα να διεγείρει την ανοσολογική απόκριση, όπως για παράδειγμα το γνωστό κολοβακτηρίδιο (E. coli). Από εκεί και πέρα, η μαζική παραγωγή του εμβολίου, θα είναι, όπως χαρακτηριστικά μας λέει ο ομιλητής, "
σαν να φτιάχνουμε γιαούρτι".
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιστημονική ομιλία, μέσα στην οποία μπορεί ο θεατής να μάθει περισσότερα γενικά για τον τρόπο λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και των εμβολίων, με απλά λόγια και παραστατικά βίντεο. Αξίζει να την παρακολουθήσετε.
Ο επιδημιολόγος Σηθ Μπέρκλεϋ ηγείται των προσπαθειών για την ανάπτυξη εμβολίου κατά του AIDS και για την εξασφάλιση της χορήγησης αυτών των εμβολίων στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η εκστρατεία του για την καταπολέμηση του HIV/AIDS περιλαμβάνει και μια σειρά κοινωνικών και συμπεριφορικών αλλαγών, όμως όπως και ο ίδιος γνωρίζει, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να εξαλείψουμε την ασθένεια αυτή, μέχρι να έχουμε στα χέρια μας ένα αποδοτικό εμβόλιο. Το 1996 ο Μπέρκλεϋ, ένας ιατρός με θρυλική παγκόσμια καριέρα στην παγκόσμια υγεία, ίδρυσε τη Διεθνή Πρωτοβουλία για το Εμβόλιο του AIDS (IAVI), ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ο οποίος εργάζεται για την ανάπτυξη προφυλακτικών εμβολίων έναντι του HIV, επενδύοντας στην έρευνα, την ανάπτυξη και τον έλεγχο των εμβολίων. Έχει εργαστεί στο Κέντρο Λοιμωδών Νόσων των ΗΠΑ, στο Κέντρο για τον Έλεγχο και την Πρόληψη των Νοσημάτων, στο Τμήμα Δημόσιας Υγείας της Μασαχουσέτης, και στο Carter Center, όπου διορίστηκε ως επιδημιολόγος στο Υπουργείο Υγείας της Ουγκάντα. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εθνική ορο-επιτήρηση της Ουγκάντα και βοήθησε στην ανάπτυξη των Εθνικών Προγραμμάτων Ελέγχου του AIDS της χώρας.
Το 2009, ο Μπέρκλεϋ συμπεριελήφθη από το περιοδικό Time στη λίστα των 100 ανθρώπων με τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιρροή.
Όπως είπε και ο ίδιος: "Δυστυχώς, ακόμη μέχρι σήμερα ηττόμαστε οικτρά από το AIDS. Έχουμε όμως καλούς λόγους να πιστεύουμε πως μπορούμε να κερδίσουμε".
tedlink
Και δύο ερωτήματα για όσους θα ήθελαν να συμμετάσχουν στη συζήτηση:
Πώς σας φαίνεται η προοπτική παρασκευής, επιτέλους, ενός λειτουργικού εμβολίου κατά του AIDS;
Πώς πιστεύετε ότι κάτι τέτοιο θ' αλλάξει τις ζωές μας και τις κοινωνίες μας;
Μετάφραση: Great Chaos
Περισσότερες ομιλίες από το TED στο e-steki, θα βρείτε
εδώ.
