Δεν τα γράφω έτσι όπως τα καταλαβαίνεις, ούτε θέλω να θίξω κάποιον για τις απόψεις του, ιδιαίτερα όταν όντως έτσι έμαθε και έτσι μεγάλωσε. Ούτε πιστεύω ότι οι δικές μου απόψεις είναι ντε και καλά οι σωστές, ούτε θέλω να τις κηρύξω στο "απαίδευτο πόπολο." Καθένας έχει υποχρέωση, πέρα από την οποιαδήποτε ιδεολογία ακολουθήσει, να αποκτήσει κριτική σκέψη. Και αυτό προφανώς γίνεται με το να μην ασπαστεί πλήρως καμία ιδεολογία, γιατί έτσι μόνο οπαδός μπορεί να γίνει.
Και για να επιστρέφω στο "έτσι έμαθε..." Ναι, έτσι έμαθε, όπως έτσι έμαθε ο πολίτης κάθε χώρας στην ακμή του έθνους - κράτους ότι είναι φυσιολογικό να είσαι εθνικιστής (με τη σημερινή έννοια), όπως έμαθε ο μέσος αγρότης του μεσαίωνα ότι είναι φυσιολογικό να καεί στην πυρά αν ακολουθήσει κάποιον "αιρετικό...". Έτσι ακριβώς θα μάθουν και τα παιδιά του μέλλοντος να αποκαλούν, για παράδειγμα, εξτρεμιστή κάποιον που είναι χριστιανός ή περήφανος για την εθνική του καταγωγή. Έτσι μαθαίνουν κι αυτά. Τα ίδια παιδιά, που αν τύχαινε και γεννιόταν πριν από εκατό χρόνια θα ήταν εθνικιστές.
Γιατί; Μα γιατί, όλους τους παραπάνω, τους ενώνει ένα πράγμα: είναι οι λεγόμενοι άνθρωποι του πλήθους, της μάζας. Θα υιοθετήσουν το αφήγημα της εκάστοτε εποχής, χωρίς να διανοηθούν να το αμφισβητήσουν, γιατί φοβούνται μην περιθωριοποιηθούν, μην τους κατηγορήσουν (τότε για εχθρούς του έθνους, τώρα για φασίστες), γιατί στην τελική, ποιος σκέφτεται μωρέ τώρα, όταν υπάρχουν άλλοι να το κάνουν για εσένα; Μειοψηφία θα είναι πάντα ο Σωκράτης, ο Γαλιλαίος, ο Νίτσε, ο Τζορντάνο Μπρούνο, ο Ντα Βίντσι και άλλοι πολλοί.
Έτσι είναι, ήταν και θα είναι ο κόσμος.
Έτσι έμαθε...
(Προφανώς το πήγα πέρα από το γραφικό πια δίπολο αριστερά - δεξιά)