Ναι αλλά δεν παύει να υπάρχει το ενδεχόμενο της καλύτερης δυνατότητας με οποιονδήποτε τρόπο (είτε είναι λόγω ενεργοποίησης κάποιων περιοχών, είτε λόγω καλύτερης διαχείρισης, είτε κάτι άλλο)
Σύμφωνοι, αλλά αυτό δεν αποκλείει τη δυνατότητα ο εγκέφαλος να μπορεί να επιτύχει μεγαλύτερη απόδοση.)
η εξέλιξη έχει να κάνει με γενετικά κληρονομούμενα χαρακτηριστικά, τα οποία δεν αποκλείεται όντως να υπάρχουν σε όλους μας και απλά με κατάλληλη "εκπαίδευση" να αξιοποιούνται. Ένα άμεσο παράδειγμα που μου έρχεται είναι η ικανότητα βουδιστών μοναχών να αυξάνουν την θερμοκρασία του σώματος τους. Δε νομίζω ότι είναι προικισμένοι με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, απλά έχουν καταφέρει να ελέγξουν καλύτερα κάποιες δυνατότητες τους.
Συμφωνούμε στο πως μπορεί να αυξηθεί η ικανότητα κάποιου σε οποιαδήποτε λειτουργία, αλλά αυτό που λέω (κ το οποίο από ότι κατάλαβα είναι το μόνο σημείο διαφωνίας μας) είναι πως προσωπικά θεωρώ πως τα όριά μας την δεδομένη στιγμή είναι λίγο-πολύ αυτά που παρατηρούμε στον μέσο άνθρωπο, καθαρά γιατί πιστεύω πως αν ΟΛΟΙ μπορούσαμε να κάνουμε κάτι ΠΟΛΥ καλύτερο με τον εγκέφαλό μας, θα το είχαμε κάνει.
Από την άλλη βέβαια -αν κατάλαβα καλά το σκεπτικό σου- σωστά λες πως μπορεί να υπάρχει εν δυνάμει κάποια ικανότητα η οποία αυτή καθαυτή να είναι καλύτερη από την "κανονική" ικανότητα των "απλών θνητών" και η οποία όμως παρόλα αυτά δεν είναι εξελικτικά χρήσιμη και επομένως να μην έχει εμφανιστεί στον γενικό πληθυσμό. Είναι ενδιαφέρουσα θεωρία και από φιλοσοφική σκοπιά δεν μπορεί να αποκλειστεί (οπότε δεν μπορώ να σου αποδείξω πως τα όρια πράγματι τελειώνουν εδώ).
Το παράδειγμα με τους μοναχούς είναι καλό, αλλά πριν μιλούσα θεωρητικά για διαφορετικές κ ακραίες ικανότητες τύπου υπερ-όραση. Σαφώς και δεν διαφωνώ πως με την εκπαίδευση ο εγκέφαλος μπορεί να κάνει αρκετά πράγματα (από το να αποκτήσεις απίστευτη μνήμη έως να ανεβάζεις την θερμοκρασία του σώματος ή να μην αισθάνεσαι πόνο). Απλά αυτά τα πράγματα δεν τα θεωρώ ακραία, αλλα απλά διαφορετικα...
Και το πως σκέφτεται κάποιος από τι καθορίζεται; Πάλι από τον εγκέφαλο δεν είναι;
Αν ρωτήσεις έναν διυστή θα σου πει πως καθορίζεται από την ψυχή. Επειδή όμως εγώ είμαι μάλλον μονιστής θα σου έλεγα πως πράγματι καθορίζεται από τον εγκέφαλο, αλλά δεν αναφερόμουν σε αυτό. Αυτό που έλεγα πριν είναι πως το IQ δεν σχετίζεται τόσο με περισσότερες ενεργοποιημένες εγκεφαλικές περιοχές ή με αυξημένη εγκεφαλική δραστηριότητα στις "συνήθισμένες" περιοχές, όσο στο πρόγραμμα με το οποίο ενεργοποιούνται αυτές (πάρ' το όπως θες: την συνδεσμολογία, την σειρά ενεργοποίησης κτλ).
Όταν γενιόμαστε ισχύει ότι έχουμε περισσότερες νευρικές απολήξεις οι οποίες νεκρώνονται με την πάροδο του χρόνου;
Ναι, ισχύει. Και όχι μόνο αυτό. Έχουμε μερικές πολύ ενδιαφέρουσες ικανότητες οι οποίες χάνονται αμέσως μόλις μεγαλώσουμε. Όταν είμαστε βρέφη έχουμε την ικανότητα να αναπαράγουμε και να καταλαβαίνουμε όλους τους ήχους που μπορεί να παράγει ο άνθρωπος, αλλά καθώς ερχόμαστε σε επαφή αποκλειστικά με την μητρική γλώσσα μας χάνουμε την ικανότητα αναπαραγωγής και κατανόησης ξένων φθόγγων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μελέτης έδειξε πως τα γιαπωνεζάκια ηλικίας 2 μηνών μπορούσαν να διακρίνουν μεταξύ "μι" και "νι" (νομίζω αυτοί ήταν οι ήχοι), αλλά μόλις περνούσαν μια κρίσιμη ηλικία κ άρχισαν να μιλάνε την μητρική τους γλώσσα, δεν μπορούσαν πλέον να διακρίνουν τη διαφορά ανάμεσα στους ήχους. Γενικά όταν γεννιόμαστε είμαστε εν μέρει tabula rasa κ εν δυνάμει μπορούμε να αναπτύξουμε πολλές διαφορετικές ικανότητες αν μας δωθεί η ευκαιρία την κατάλληλη στιγμή.
Η εγκεφαλική μας μάζα αλλάζει καθόλου και αν ναι γιατί;
Για να είμαι ειλικρινής δεν γνωρίζω πόσο αλλάζει ο εγκέφαλος κατά την ανάπτυξή μας, αλλά φυσιολογικά μεγαλώνει σε μέγεθος αν σκεφτείς το καζανοκέφαλό μας δίπλα σε ένα κεφαλάκι ενός βρέφους που χωράει στην παλάμη μας

Επίσης -κυρίως στην παιδική ηλικία- έχουμε αναπτυγμένη την ικανότητα της "νευροπλαστικότητας", που σημαίνει πως ακόμη και αν νεκρωθεί μια περιοχή του εγκεφάλου, άλλες γειτνιάζουσες περιοχές -αναπτύσσοντας τους άξονες και τις απολήξεις των νευρώνων τους - μπορούν να αναλάβουν τον ρόλο που θα έπαιζε η κατεστραμμένη περιοχή. Πέραν αυτού όμως τα νευρικά κύτταρα σε γενικές γραμμές δεν είναι ανανεώσιμα, όπως άλλα κύτταρα του σώματός μας (π.χ. δέρμα).
Το γεγονός ότι υπάρχει διαβάθμιση στο ποσοστό χρήσης περιοχών (με βάση την baseline) δεν σημαίνει ότι υπάρχει και ένα maximum χρήσης;
Φαντάζομαι πως το μάξιμουμ της χρήσης ενός νευρώνα είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη πυροδότησή τους, μιας και οι νευρώνες δεν λειτουργούν αναλογικά, αλλά... ψηφιακά!

Δηλαδή είτε πυροδοτούν στο μάξιμουμ (=action potential) είτε όχι. Δεν υπάρχουν ενδιάμεσες καταστάσεις...
Η ταχύτητα ενεργοποίησης φυσιολογικά φτάνει ένα μάξιμουμ καθώς απαιτείται ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα προτού ο νευρώνας είναι σε θέση να πυροδοτήσει εκ νέου. Οπότε ναι, υπάρχουν φυσιολογικά όρια στην ταχύτητα πυροδότησης (αν αυτό εννοείς "χρήση").
Αυτό το maximum χρήσης ξέρουμε αν έχει παρατηρηθεί να επιτυγχάνεται σε όλες τις περιοχές του εγκεφάλου;
Βάσει αυτού που είπα πριν όλοι οι νευρώνες, σε όλες τις περιοχές του εγκεφάλου μπορούν να πυροδοτούν στο μάξιμουμ για ορισμένα χρονικά διαστήματα (όσο διαρκεί ο ερεθισμός). Για την ακρίβεια, όταν ένα εισερχόμενο σήμα είναι αυτό στο οποίο είναι "προγραμματισμένος" να πυροδοτήσει ένας νευρώνας, αυτός συνεχίζει πάντοτε να πυροδοτεί όσο το ερέθισμα είναι εκεί (disclaimer: η πραγματικότητα είναι αρκετά πιο πολύπλοκη κ υπάρχουν φαινόμενα κορεσμού, αλλά δεν είναι ανάγκη να μπω σε τέτοιες λεπτομέρειες). Δεδομένου αυτού και βάσει του ότι δεν υπάρχουν "νεκρές ζώνες" στον εγκέφαλο, πιστεύω πως όλες οι περιοχές πυροδοτούν στο μάξιμουμ όταν έχουν το κατάλληλο ερέθισμα.
Για να είμαι ακριβής όμως, δεν έχει γίνει χαρτογράφηση της ενεργοποίησης του κάθε νευρώνα, στην κάθε περιοχή, ώστε να επιβεβαιωθεί αυτό που λέω πιο πάνω. Απλά αναφέρω αυτό που μου φαίνεται λογικό.
Ως γενικό σχόλιο περί maximum χρήσης νευρώνων και κατ' επέκτασης των εγκεφαλικών περιοχών, θα πρέπει να πω πως έχει σημασία με βάση ποια χαρακτηριστικά θέλουμε να μετρήσουμε το maximum: την ταχύτητα πυροδότησης των επί μέρους νευρώνων, τον αριθμό των νευρώνων μιας συγκεκριμένης περιοχής που πυροδοτούνται ταυτόχρονα, το πόσο συχνά ένα ερέθισμα είναι σε θέση να ενεργοποιήσει έναν νευρώνα κτλ. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, χωράει αρκετή συζήτηση αυτό το θέμα πάντως, μιας κ αν προσπαθήσουμε να ορίσουμε το μάξιμουμ προκύπτουν και άλλα ερωτήματα σχετικά με τη μέθοδο με την οποία προσπαθούμε να εντοπίσουμε αυτή την "μαξιμουμ" ενεργοποίηση, μιας και παίζει σημαντικό ρόλο το αν μιλάμε για αποτελέσματα fMRI, EEG, MEG κτλ
Μικρή σημασία όμως έχει το ποσοστό ενεργοποίησης των νευρώνων, μιας και εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος συνεργασίας των νευρώνων μεταξύ τους. Δηλαδή ακόμη και αν πράγματι ισχύει αυτό που λέω εγώ και όλοι οι νευρώνες ενεργοποιούνται στο φουλ όταν λάβουν τον κατάλληλο γι' αυτούς ερεθισμό, δεν σημαίνει πως αναγκαστικά φτάσαμε στα όρια μιας ικανότητας που σχετίζονται με τους συγκεκριμένους νευρώνες (π.χ. το IQ που ανέφερα πιο πάνω, το οποίο σχετίζεται περισσότερο τρόπο και λιγότερο με την ποσότητα λειτουργίας των νευρώνων).
Επίσης πρέπει να πω πως οι σύγχρονες μέθοδοι εγκεφαλικής απεικόνισης έχουν αρκετά μειονεκτήματα ακόμη και σε καμμία περίπτωση δεν είμαστε σε θέση να μετρήσουμε με όση ακρίβεια θα θέλαμε ολους τους νευρώνες σε όλες τις περιοχές. Οπότε κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει πως υπάρχουν εκείνοι οι κρυμμένοι νευρώνες κάπου στον εγκέφαλο οι οποίοι δεν ενεργοποιούνται ποτέ. Αυτό βεβαίως σε φιλοσοφικό επίπεδο, μιας και γνωρίζουμε πως όσοι νευρώνες δεν χρησιμοποιούνται (=έχουν συνδέσεις και λαμβάνουν/στέλνουν σήματα) πεθαίνουν.
Χαίρομαι για τη συζήτηση μας πάντως
Και εγώ! Ο εγκέφαλος είναι μια υπέροχη και πολύπλοκη βιολογική μηχανή και είναι πάντα ενδιαφέρον να προσπαθούμε να ρίξουμε λίγο φως στον τρόπο λειτουργίας του! Σόρυ αν γίνομαι πολύ τεχνικός και ακαταλαβίστικος σε κάποιες φάσεις :-/