Άλλη μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ομιλία του TED, μ' έναν πολύ καλό ομιλητή. Πραγματικά ο οργανισμός αυτός έχει την ικανότητα ν' ανοίγει νέους ορίζοντες στον τρόπο που σκεφτόμαστε...
Μιας όμως και βρισκόμαστε στο νομικό μας φόρουμ, θα ήθελα να σημειώσω ένα πολύ ενδιαφέρον απόσπασμα από την παραπάνω ομιλία, το οποίο δεν έχει στενή σχέση με το θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων και μόνο, αλλά επεκτείνεται σ' ενδιαφέροντες συλλογισμούς σε σχέση με το νομικό σύστημα και την ποιότητα της δημοκρατίας στις φιλελεύθερες δυτικές κοινωνίες, Μέκκα των οποίων υποτίθεται ότι είναι η Αμερικανική Δημοκρατία:
Οι νομοθέτες είναι διεφθαρμένοι. Και δεν εννοώ ότι δωροδοκούνται για να αποτρέψουν την πραγματική αλλάγη, αλλά ότι οι συνθήκες άσκησης επιρροής που ελέγχουν το πως λειτουργεί το Κονγκρέσο συνεπάγονται ότι οι νομοθέτες δεν θα αντιληφθούν το πρόβλημα παρά μόνο όταν είναι πολύ αργά για να διορθωθεί
Νομίζω πως αρκετά συγκαλυμμένα, ωστόσο αρκετά αιχμηρά, ο ομιλητής θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα λειτουργίας των θεσμών. Όταν οικονομικά συμφέρονται ασκούν επιρροή στον τρόπο λειτουργίας του Κονγκρέσου (ή της όποιας Βουλής της εκάστοτε χώρας), αυτό το κάνουν φυσικά προς την κατεύθυνση της διατήρησης των συμφερόντων της σήμερον, αδιαφορώντας για τις ανάγκες της επαύριον. Το αποτέλεσμα είναι πως παρατηρείται μια τεράστια αδράνεια στην εξέλιξη των νομικών συστημάτων, τα οποία αδυνατούν ν' αφουγκραστούν τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και να προλάβουν τις εξελίξεις. Η ρυθμιστική λειτουργία του δικαίου μερολειπτεί υπέρ της διατήρησης κατεστημένων αντιλήψεων, όσο κι αν αυτές δεν ανταποκρίνονται πλέον στην κοινή λογική, στο πλαίσιο που τη μεταθέτουν οι νέες ανακαλύψεις.
Με δεδομένο ότι η κοινωνία μας στηρίζεται ισχυρά στην παραγωγή καινοτομίας, με εξοντωτικά γρήγορους συχνά ρυθμούς και ότι η γενιά μας έχει βιώσει μέσα στο χρόνο ζωής της, αλλαγές που σε προηγούμενους αιώνες θα χρειάζονταν δέκα και πλέον γενεές για να συμβούν, δημιουργείται ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα: Οι λύσεις στα σημερινά προβλήματα, οι οποίες προκύπτουν από την καινοτομία και τον οραματισμό των νεότερων γενεών, θα συναντούν πάντα τεράστια αντίσταση ώστε να νομιμοποιηθούν και να διαποτίσουν το κοινωνικό γίγνεσθαι, σε μια εποχή οριακή για τον πολιτισμό μας, όπου τα παγκόσμια προβλήματα απαιτούν λύσεις ΕΔΩ και ΤΩΡΑ. Μια νομοθετική εξουσία λοιπόν, στην οποία ασκείται αποφασιστική επιρροή από οικονομικά συμφέροντα, μοιραία θα κινηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση, όταν θα είναι πλέον πολύ αργά.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Λάρυ Λέσιγκ αναφέρει ότι ο εξτρεμισμός της μίας πλευράς προκαλεί τον εξτρεμισμό της άλλης και πως η κατάσταση προτρέπει τα νέα παιδιά να μην έχουν πια εμπιστοσύνη στην ίδια την έννοια του Νόμου. Υπογραμμίζει μάλιστα τον διαβρωτικό και εκμαυλιστικό ρόλο που παίζει μια τέτοια αντίληψη.
Τελικά, πόσο δημοκρατική είναι μια κοινωνία, της οποίας η νομοθετική εξουσία είναι διαβρωμένη από εταιρικά συμφέροντα, που ασκούν αποφασιστική επιροή στην άσκηση και την κατεύθυνση της εξουσίας αυτής;
Δεν αποτελεί αυτό ένα εγγενές μειονέκτημα του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος, όπως είναι σήμερα διαθρωμένο; Δεν θα πρέπει επιτέλους να του γίνει κριτική, όχι όμως με αντίβαρο τις κομουνιστικές θεωρήσεις, αλλά τη λογική του νέου αιώνα;
Με ποιους τρόπους θα μπορούσαν (και θα έπρεπε) οι πολίτες ν' αναλάβουν δράση, έτσι ώστε να απαιτήσουν από το Δίκαιο να γείρει την πλάστιγγά του προς την κατεύθυνση της εξυπηρέτησης των αναγκών της κοινωνίας κι όχι εκείνων των εταιρειών; Πότε επιτέλους η κοινή λογική θα κυριαρχήσει στο νομικό μας σύστημα;
Θεωρώ, ευκαιρίας δοθείσης από τις προσφάτως προκυρηχθείσες εκλογές, ότι η συμμετοχή στα κοινά, πόρω απέχει από την απλή άσκηση του δικαιώματος της ψήφου, η οποία το μόνο που παρέχει στους πολίτες είναι η διαιώνιση του εναγκαλισμού των δημοκρατικών λειτουργιών με τα εταιρικά συμφέροντα, ερήμην των ιδίων. Ο ενεργός πολίτης του 21ου αιώνα πρέπει πρώτα να σκέφτεται ελεύθερα και κατόπιν να δρα ενεργά...