Τα νερά της Βιστωνίδας και οι παρόχθιες εκτάσεις είναι δημόσια λόγω του αδιαμφισβήτητου κοινόχρηστου χαρακτήρα των μεγάλων λιμνών και ποταμών
[2]. Παρόλα αυτά το "ιδιοκτησιακό καθεστώς" της λίμνης από το
1930 έχει ρυθμιστεί διαφορετικά από το δημόσιο (στηριζόμενο σε σουλτανικά φιρμάνια και αυτοκρατορικά χρυσόβουλα στα οποία φέρεται με την τουρκική ονομασία
Μπουρού γκιόλ - Buru göl). Το ζήτημα της ιδιοκτησίας θεωρήθηκε ζωτικό
[3] για τους κατοίκους των παραλιμνίων περιοχών, καθώς πληρώνουν φόρο για τη χρήση γαιών και υδάτων στη μονή Βατοπεδίου
[4]. Το κράτος ανέλαβε να αποκαταστήσει το δημόσιο χαρακτήρα των παραλίμνιων περιοχών και να δώσει λύση στο οικονομικό πρόβλημα της τοπικής κοινωνίας, ανταλλάσσοντας τις με άλλες δημόσιες εκτάσεις
[5]. Το Ελληνικό κράτος κατά παρέκκλιση από το δημόσιο δίκαιο, οφείλει, σύμφωνα με τον καθηγητής Νομικής Κωνσταντίνο Πιτσάκη, να αναγνωρίζει τα σουλτανικά φιρμάνια και τα αυτοκρατορικά χρυσόβουλα
[6], γιατί εκεί στηρίζεται και το μεγαλύτερο τμήμα της περιουσίας της Ελληνικής μειονότητας στην
Τουρκία, αλλά και του
Οικουμενικού Πατριαρχείου, της οποίας τη κυριότητα, αναγνωρίζει το Τουρκικό κράτος βάσει σουλτανικών φιρμανιών και αυτοκρατορικών χρυσοβούλων. Ωστόσο ο ισχυρισμός δε σχετίζεται (είναι άσχετος) καθώς είναι προφανές ότι τα σουλτανικά φιρμάνια μπορεί να έχουν ισχύ στην τουρκική επικράτεια αλλά δεν έχουν στην ελληνική επικράτεια[
εκκρεμεί παραπομπή]. Το θέμα απασχόλησε την πολιτική επικαιρότητα μετά το 2008 καθώς συνδέθηκε με το
σκάνδαλο Μονής Βατοπεδίου, το οποίο αφορά ανταλλαγές ακινήτων μεταξύ του δημοσίου και της μονής Βατοπεδίου από τις οποίες ζημιώθηκε το δημόσιο. Τα δικαιώματα της αλιευτικής δραστηριότητας στη λίμνη Βιστωνίδα αποδίδονται στη Μονή Βατοπεδίου από το ελληνικό δημόσίο το 1930.
[7] Με γνωμοδοτήσεις του Συμβουλίου Δημοσίων Κτημάτων το 1998 και 2002 αναγνωρίστηκε κυριότητα της
μονής Βατοπεδίου στη λίμνη και στις παραλίμνιες εκτάσεις. Η μονή διεκδίκησε δικαστικά την κυριότητα της περιοχής από το 2003. Πριν εκδοθεί απόφαση, τον Ιούνιο του 2004, το δημόσιο παραιτήθηκε από την δίκη αποδεχόμενο τις παραπάνω γνωμοδοτήσεις.
[8] Τον επόμενο χρόνο η μονή επέστρεψε στο δημόσιο την λίμνη ανταλλάσσοντάς τη με ακίνητα του δημοσίου υψηλής εμπορικής αξίας. Από τις ανταλλαγές και τις μεταβιβάσεις αυτές ζημιώθηκε το δημόσιο και η όλη υπόθεση αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της τελευταίας δεκαετίας. Η υπόθεση απασχολεί ακόμα την δικαιοσύνη και την ελληνική βουλή. Λόγω του σκανδάλου, το θέμα της ανταλλαγής πάγωσε, και δεν δόθηκε τελικά λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της περιοχής
[9].
