•Ρεκόρ εσόδων στον τουρισμο το 2022.
•Νέες επενδύσεις που έδωσαν ώθηση στην οικονομία (Pfizer, Cosco κτλ).
•Μείωση της ανεργίας στο 12%. Περισσότερα άτομα στην εργασία, περισσότερα εισοδήματα άρα μεγαλύτερη κατανάλωση.
•Το σημαντικότερο όμως ήταν οι αποταμιεύσεις. Μέσα στα χρόνια της πανδημίας οι Ελληνικές καταθέσεις επιτάχθηκαν από τα 137 δισεκατομμύρια στα 190 δισεκατομμύρια ευρώ. Όταν άνοιξε η οικονομία πέρσι ένα μεγάλο ποσοστό των καταθέσεων μετατράπηκαν σε κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την μεγάλη άνοδο του ΑΕΠ.
Ακριβώς για αυτό δεν θα έπρεπε να πανηγυρίζουμε, περισσότερο για προβληματισμό είναι.
Ναι, όταν η ανεργία είχε φτάσει 30% κάποια στιγμή θα μειωθεί και θα πάρεις τόνωση από αυτό.
Όταν έχει έρθει μια πανδημία που έχουν σταματήσει τα πάντα, όταν τελειώσει μετά την μεγάλη ύφεση θα υπάρξει ανάπτυξη. Όταν δε μέσα στην πανδημία είχε βρέξει χρήμα(δανεικό βεβαίως...) που ο κόσμος το έκανε αποταμίευση γιατί δεν είχε πως να το χαλάσει, μετά την πανδημία θα έχεις και κατανάλωση.
Παρόμοια και με τον τουρισμό, μετά τον έγκλεισμό και με τον κόσμο να έχει μαζέψει λεφτά(δεν έγινε μόνο στην Ελλάδα αυτό) ένα μέρος της κατανάλωσης πήγε και σε ταξίδια αρα τουρισμό.
Όμως αυτά σιγά σιγά σταματάνε.
Στο σχέδιο που έχουμε καταθέσει στην Κομισιόν η ανεργία προβλέπεται να πέσει οριακά κάτω από 10%(στο 9,8%) το 2026 όπως είναι και λογικό. Όσο μειώνεται τόσο επιβραδύνεται ο ρυθμός μείωσης.
Τα έσοδα από τον τουρισμό είναι καλά αλλά κάπου θα σταθεροποιηθούν ή θα ανεβαίνουν με πολύ μικρό ρυθμό για παρόμοιους λόγους.
Το σημαντικότερο όμως είναι οι αποταμιεύσεις...Δεν πρόκειται να ξαναβρέξει το χρήμα που έβρεξε μετά την πανδημία και ακόμα κινεί την αγορά. Σιγά σιγά τα τρώει η (υπερ)κατανάλωση, ο πληθωρισμός και τα αυξημένα επιτόκια.
Λόγω πανδημίας θα συνεχίσουν να έρχονται κάποια λεφτά μέχρι το 2026 λόγω του ταμείου ανάκαμψης, τα έργα που χρηματοδοτούνται από αυτό πρέπει να ολοκληρωθούν ως τότε.
Με την ανάπτυξη λόγω αυτών μαζί και με τον πληθωρισμό μειώνεται το χρέος προς ΑΕΠ και ας αυξάνεται σε απόλυτα νούμερα και είναι όλοι ικανοποιημένοι.
Μετά, δηλαδή από το 2025-2026 και μετά τι κάνουμε;
Θα έχουμε τραβήξει αρκετές παραγωγικές επενδύσεις για να συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε χωρίς να μας χαρίζουν λεφτά(δηλαδή δάνεια με μηδενικό ή σχεδόν μηδενικό επιτόκιο);
Τα λεφτά του ταμείου ανάκαμψης θα έχουν αξιοποιηθεί αναπτυξιακά για να κερδίσουμε κάτι μόνιμο ή σε 5-10 χρόνια θα λέμε ότι τα μισά έγιναν βίλες και SUV; Και πριν το 2010 κάποιοι τα έλεγαν αλλά τους αγνοούσαν ή τους έλεγαν γραφικούς, ξαφνικά το 2010 έκαναν όλοι ότι πέφτουν από τα σύννεφα.
Γιατί σωστά λες ότι η μεγάλη άνοδος του ΑΕΠ οφείλεται στην μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης, η οποία αύξηση όμως δεν μπορεί να συνεχιστεί αφού δεν θα ξαναβρέξει λεφτά. Μεσοπρόθεσμα με την μείωση αγοραστικής δύναμης λόγω πληθωρισμού πιο πιθανό είναι να δούμε πτώση παρά άνοδο.
Είναι λίγο όπως το 2000-2010 αυτό, η κατανάλωση οδηγούσε την οικονομία μόνο που ήταν τροφοδοτούμενη από δανεικά που κάποια στιγμή θα σταμάταγαν. Ομοίως τώρα είναι τροφοδοτούμενη από τις επιπλέον αποταμιεύσεις λόγω πανδημίας που κάποια στιγμή τελειώνουν και τα λεφτά του ταμείου ανάκαμψης που σε λίγα χρόνια ολοκληρώνεται.