ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ 1944-45
Έκδοση Ινστιτούτου Στρατιωτικής Ιστορίας του Γενικού Επιτελείου του Βουλγαρικού Λαϊκού Στρατού
Τόμος Β
σελίδες 78-82,
έτος εκδόσεως 1982
Αρχές Σεπτεμβρίου 1944 η 16η Μεραρχία Πεζικού τελείωσε την εγκατάσταση ανατολικά του Στρυμώνα.
Η 62α και 29η Μεραρχία κατέλαβαν αμυντικές θέσεις νοτιοανατολικά της 7ης Μεραρχίας Πεζικού στον Τομέα Στρυμώνα Ορφάνιο.
Τα υπόλοιπα τμήματα της Μεραρχίας παρέμειναν στην θέση τους.
Η 22α Μεραρχία Πεζικού παρέμεινε στην εφεδρεία της Στρατιάς στην περιοχή Δοξάτου-Προσωτσάνης- Δράμας.
Κατά την εξέλιξη των αμυντικών και σταθεροποιητικών επιχειρησεών της, η 16η Μεραρχία Πεζικού σε συνεργασία αδελφότητας και αλληλεγγύης με το Ελληνικό ΕΑΜ και τμημάτων του ΕΛΑΣ, διεξήγαγε ισχυράν επίθεση εναντίον Ελλήνων Εθνικιστών πού αριθμούσαν περιπου 2500 ανδρες και ήταν οργανωμένοι στις ορεινές περιοχές Σμίτζα,Τσαλ Ντάγ,Μπόζ Ντάγ περιοχής Δράμας.
Με την αδιάκοπη πάντα συνεργασία και αδελφότητα μεταξύ των Βουλγαρικών στρατευμάτων ,Βουλγάρων Παρτιζάνων και τμημάτων ΕΛΑΣ στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου 1944, τμήματα της 16ης Μεραρχίας Πεζικού* συγκεντρώθηκαν στο Δοξάτο-Προσωτσάνη και σε επιχειρησή τους κατεστρεψαν ένα τμημα 600-700 ατόμων Ελλήνων Εθνικιστών, νοτίως του χωριού Τσερέπλιανη (Μύρινα στα Ελληνικά)**
Στις 9 Οκτωβρίου, δύο ταγματα του 57ου Συντάγματος ενισχυμένα με αντάρτες του ΕΛΑΣ και Βουλγάρους παρτιζάνους, κατέλαβαν τον σταθμό Νουστραλή και υπόχρέωσαν τους Εθνικιστές αντάρτες να οπισθοχωρήσουν στο χωριο Ζάριτζ (Ψηλή Ράχη στα Ελληνικά)
Στις 22 Σεπτεμβρίου αναδείχτηκε Διοικητής όλων των τμημάτων εκεί ο Συνταγματάρχης Ιβάν Ράντεφ***.
Με την βοήθεια των στρατιωτικών επιτροπών του στρατιωτικού Διοικητή του ΕΛΑΣ και την ηθική ενίσχυση των πολιτικών αρχών αποκαταστάθηκε η τάξη στην περιοχή της χώρας αυτής.
Από ώρας 18.00 της 26ης Σεπτεμβρίου 1944, τμήματα της 7ης Μεραρχίας Πεζικού που είχαν πλήρη συνεργασία με το ΕΛΑΣ, δέχονται σφοδρά πυρά από τους Εθνικιστές αντάρτες ανατολικά του Στρυμώνα και σε εκετεταμένο προγεφύρωμα (μάχες Ν.Μπάφρας, Κορμίστας, Ηλιοκώμης, Πρώτης, Ανάληψης κτλ μεταξύ Βουλγαροελασιτών και Εθνικιστών)
Με την συνεργασια πάντα του ΕΛΑΣ για την εξάλειψη του προγεφυρώματος ο Διοικητής της 7ης Μεραρχιας Πεζικού, μετέφερε το ίδιο βράδυ από το χωριό Ηράκλεια, δυνάμεις του 39ου Συντάγματος πεζικού που ήταν στην εφεδρεία με πυροβολικό και τεθωρακισμένη ίλη.
Οι εθνικιστές αντάρτες αντιμετωπίστηκαν επιτυχώς και αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν πάλι στα βουνά όπου και πριν ήταν οργανωμένοι , οπότε ο ΕΛΑΣ με την συμπαράστασή μας τοποθέτησε φρουρές και στελέχη διακυβέρνησης στα χωριά της περιοχής.
Στις 29-9-44 η Ανώτατη Διοίκηση απέσυρε τμήματα της 2ας Στρατιάς και τα ενσωμάτωσε στην 7η Στρατιά. Κατόπιν εντολής των κυβερνήσεων των συμμάχων κρατών και του σχεδίου που εκπόνησε η Διοίκηση του Βουλγαρικού Λαϊκού Στρατού, οι δυνάμεις μας έπρεπε να εγκαταλείψουν την περιοχή του Αιγαίου.
Μεταξύ 12-14 Οκτωβρίου 1944 τελείωσε η μεταφορά του στρατιωτικού υλικού, και στις 12-21 Οκτωβρίου 1944, ο στρατός που ειχε παραταχθεί για σταθεροποίηση στο Αιγαίο άρχισε να υποχωρει προς Βορράν.
Σημαντικά τμήματα της 7ης Μεραρχίας Πεζικού από τις 20-9-44 είχαν παραταχθεί στην περιοχή του Πετριτσίου, και το 2ο Μηχανοκίνητο Πυροβολικό καθώς και τμήματα της 2ας Ίλης Ιππικού στο δρόμο Σιδηροκάστρου - Κούλα, βορείως του Μπέλλες.
Η 16η Μεραρχία Πεζικού και το 4ο Σύνταγμα Πυροβολικού ακολούθησαν το δρόμο Δράμα-Ζίρνοβο-Νευροκόπι. Στις 25 Οκτωβρίου εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Νευροκοπίου, στα χωριά Ζέστοβο και Λιπιάστοβο.
Την ημερομηνία αυτή εγκατέλειψε τελικά ο Βουλγαρικός Λαϊκός Στρατός την περιοχή του Αιγαίου.
Κατά τον χρόνο της παραμονής των δυνάμεών μας στην περιοχή του Αιγαίου μετά τις 9/9/1944 τα στρατιωτικά μας τμήματα προσέφεραν βοήθεια στα Ελληνικά προοδευτικά στοιχεία στον αγώνα τους κατά των Γερμανοφασιστών και των άλλων εθνικιστών Ελλήνων.
Στην περιοχή εγκαταλείφθηκαν πολλά εμπορεύματα, προμήθειες κ.τ.λ. Οι καλές σχέσεις μεταξύ του ΕΛΑΣ και του Βουλγαρικού Λαϊκού Στρατού, συνετέλεσαν ώστε αρκετά υλικά μας να μεταφερθούν στην χώρα μας.
Ακόμη, η ανάπτυξη των αδελφικών σχέσεων με τον ΕΛΑΣ συνετέλεσε στην ασφαλή υποχώρησή μας, πλην δυσκολιών στην περιοχή Ζυρνόβου όπου επικράτησαν οι εθνικιστές αντάρτες.
Η συνεργασία μας ακόμη με το ΕΑΜ και το ΕΛΑΣ, είχε σαν αποτέλεσμα -με την βοήθειά μας- να τους ανατεθεί η εξουσία στην περιοχή αυτή του Αιγαίου.
*Αυτή η μεραρχία ονομαζόταν από τους Έλληνες "σφαχτική", διότι έκανε τις σφαγές στην Δράμα , Δοξάτο κ.τ.λ. τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο 1941.
**Πρόκειται για την μάχη που έδωσε το 19ο σύνταγμα εθνικιστών με τακτικό Βουλγαρικό στρατό ο οποίος το εκύκλωσε σε πεδινή περιοχή, και μετά από σκληρή μάχη και πλήρη εξάντληση των πυρομαχικών, αιχμαλωτίστηκαν οι εναπομείναντες 330 αντάρτες, μαζί με τον Συνταγματάρχη Ι.Παπαπέτρου, διοικητή του ηρωϊκού 31ου Συντάγματος στην Αλβανία, και 14 άλλους αξιωματικούς. Μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι στις φυλακές Σερρών και μετά την πλήρη αποχώρηση των Βουλγάρων από το Ελληνικό έδαφος, παρεδόθησαν στους ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και δολοφονήθηκαν ομαδικά αλλά και μαρτυρικά μαζί με άλλους κρατουμένους (συνολικα 368 άτομα) στο 13ο χλμ της οδού Σερρών-Βροντούς, παρά την παρουσία στην Δράμα αντιπροσωπείας της κυβερνήσεως Γ.Παπανδρέου, υπό τους υπουργούς Λαμπριανίδη και Πορφυρογένη και στην Θεσσαλονικη του Γ.Μόδη. Οι υπουργοι το έμαθαν κατόπιν.
***Μιλούσε Ελληνικά καλλίτερα από τους Έλληνες, και ήταν γνήσιος Πειραιώτης κομμουνιστής.
