Πάντα μου φαινόταν άκρως ενδιαφέρον το γεγονός ότι στη Δύση οι κοινωνίες επικεντρώνονταν στο άτομο και στη θέση του στην κοινωνία, ενώ στην Ανατολή το επίκεντρο ήταν το σύνολο. Θεωρώ ότι μεγάλο ρόλο σε αυτόν τον δυισμό διαδραμάτισαν οι θρησκείες.
Οι αβρααμικές θρησκείες είχαν την πηγή τους στον Ιουδαϊσμό, την πρώτη ολοκληρωμένη μονοθεϊστική θρησκεία. Όμως αυτό που κάνει την πραγματική διαφορά στο «ατομικό εναντίον συλλογικού» είναι -κατ' εμέ- η θεώρηση της ψυχής. Και στις τρεις θρησκείες η ψυχή είναι αιώνια μεν, ενσαρκώνεται δε μόνο μία φορά και έπειτα μεταφέρεται στο επέκεινα, ανάλογα με τις πράξεις της.
Στις νταρμικές θρησκείες, αντίθετα, η ατομική ψυχή (jiva) δεν είναι απλά προσωρινή. Είναι και απάτη, γιατί συνδέεται με την προσωπικότητα και τη συνείδηση του ατόμου. Αντιθέτως, υπάρχει η έννοια του Atman, που είναι το Θεϊκό στοιχείο σε κάθε άνθρωπο. Αυτό το Θεϊκό στοιχείο είναι ενιαίο σε όλους και απρόσωπο και για να πετύχεις τη mokhsa (λύτρωση από τη samsara) πρέπει να αποσυνδεθείς από το Εγώ σου και να συνδεθείς με το Atman (δηλαδή, τον Θεό).
Η έννοια της samsara είναι καίρια στις ανατολικές θρησκείες. Σημαίνει την αιώνια ανακύκλωση των πραγμάτων, τα οποία εξαρτώνται από τον νόμο του Κάρμα. Κάθε άνθρωπος μπορεί να ενσαρκωθεί χιλιάδες φορές και ανάλογα με το κάρμα του να πετυχαίνει καλή ή κακή ενσάρκωση. Απόλυτος στόχος είναι να αποκολληθεί από το Εγώ, να αποσυνδεθεί από το karma και να πετύχει την προαναφερθείσα mokhsa, την ένωση δηλαδή με το Ένα.
Από τα παραπάνω μπορεί κάποιος να συμπεράνει εύλογα ότι ο δυτικός, που θεωρεί ότι ζει μία ενσάρκωση, βάζει αυτή τη μία ζωή πάρα πολύ ψηλά. Ναι, και στις Αβρααμικές θρησκείες υπάρχει η ανάγκη να ταπεινωθεί το Εγώ, αλλά όταν πιστεύεις πως έχεις μόνο μία ευκαιρία τότε μοιραία πιστεύεις ότι αυτή η μία ζωή είναι πάρα πολύ σημαντική και σε αυτή θα κριθούν τα πάντα για την κατάληξη της ψυχής σου. Κι αν πει κάποιος ότι οι Αβρααμικές θρησκείες ήρθαν αργότερα στη Δύση θα πω ότι και στις παγανιστικές θρησκείες δεν υπήρχε μετενσάρκωση (εκτός από Πυθαγόρειους, Νεοπλατωνιστές, ίσως και Πλάτωνα και κάποιους άλλους) και σε κάθε περίπτωση η μία αυτή ζωή ήταν πολύ σημαντική για τον κάθε άνθρωπο.
Από την άλλη μεριά, στις νταρμικές θρησκείες φαίνεται παράξενη αυτή η θεώρηση της ζωής. Για αυτούς, για το που γεννιέσαι και για τα καλά ή τα κακά της ζωής σου, ευθύνονται οι προηγούμενες ενσαρκώσεις σου. Ναι, είναι σημαντικό να ζήσεις μια καλή ζωή για να επιτύχεις μία καλύτερη ενσάρκωση ή, για τους λίγους, να σπάσεις τον κύκλο των μετενσαρκώσεων και να ενωθείς με το Ένα, αλλά δεν υπάρχει αυτή η μανία που υπάρχει στη Δύση. Επίσης, ο διαχωρισμός στις Ανατολικές θρησκείες είναι αποκρουστικός. Κατά αυτούς ισχύει το (δικό μας): «Εν το παν», όπου όλοι είμαστε κομμάτια του Ενός και το να διαχωρίζεσαι από τους άλλους σε κάνει ουσιαστικά να διαχωρίζεσαι από τον Θεό.
Το παραπάνω είναι απαράδεκτη και ακατανόητη άποψη στη Δύση, για την οποία είναι τόσο σημαντική η ατομικότητα. Βέβαια υπάρχουν διακυμάνσεις. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, που (ευτυχώς) δεν είναι αμιγώς δυτικές, υπάρχει ακόμα η σοφία και η έμφυτη ανάγκη μας να χαμηλώνουμε το Εγώ μέσω της Θρησκείας μας. Κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Ορθοδοξία είναι πιο αυθεντική σε σχέση με τα άλλα Χριστιανικά δόγματα.
Υ.Γ.: Ασχολίαστο το γεγονός ότι το εν λόγω νήμα άνοιξε Μ. Τετάρτη. Καλό θα ήταν για τους αρχαιολάτρες να αντιληφθούν επιτέλους ότι οι Μονοθεϊστικές Θρησκείες είναι ανώτερες σαν φιλοσοφικά, μεταφυσικά, μυστικιστικά και ηθικά συστήματα πεποιθήσεων από τις Παγανιστικές.
