Kαι κάτι ενδιαφέρον από την σημερινή "Ε":
«Η ιδέα της αγνής ελληνικής σκέψης είναι ρατσιστική»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ
Το ένδοξο παρελθόν των Ελλήνων, το αρχαιοελληνικό κλέος, χρησιμοποιήθηκε ως ιδανικό καταφύγιο και «προσωπείο» όχι μόνο από τους Ελληνες και όχι πάντοτε για αγαθούς σκοπούς. Δεν είναι ώρα να θυμηθούμε την επικίνδυνη χιτλερική παραμόρφωσή του, την εκχυδαϊσμένη εκδοχή που πρότεινε η ελληνική χούντα ή ακόμη παλιότερα τις ευγενέστερες, φιλελληνικές εκφάνσεις του κ.ο.κ. Ευτυχώς, η αρχαιοελληνική σκέψη δεν απασχόλησε μόνο τους «ψυχοπαθείς» ή τους ρομαντικούς της Ιστορίας, αλλά και τους πλέον σοβαρούς δημιουργούς. Ενας από αυτούς είναι σίγουρα ο κορυφαίος Ευρωπαίος διανοούμενος, ο Γάλλος συγγραφέας και σκηνοθέτης Κρις Μαρκέρ.
Το 1989 ο Μαρκέρ ολοκλήρωσε την περίφημη τηλεοπτική σειρά «Η κληρονομιά της Γλαύκας» με τη συμβολή επιφανών Ελλήνων παραγωγών. Μια σειρά 13 επεισοδίων, με θέμα την πνευματική κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας, γυρισμένη στην Αθήνα και σε πέντε ακόμα πρωτεύουσες του κόσμου και τη συμμετοχή 59 διανοουμένων. Ανάμεσά τους προσωπικότητες όπως ο Τζορτζ Στάινερ, ο Ελία Καζάν, ο Ιάννης Ξενάκης, ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος κ.ά. Τη μουσική είχε συνθέσει, μάλιστα, η Ελένη Καραΐνδρου, ενώ τη φωτογραφία, σε ορισμένα επεισόδια, είχε κάνει ο Ανδρέας Σινάνος.
Οσο και αν φαίνεται παράδοξο, αυτή η σειρά δεν προβλήθηκε ποτέ στην Ελλάδα. Είναι κοινό μυστικό ότι οι Ελληνες παραγωγοί δεν είχαν ικανοποιηθεί από τον τρόπο προβολής της Ελλάδας στην τηλεοπτική σειρά. Αυτές τις μέρες και τα 13 επεισόδια προβάλλονται στην Αθήνα, στην 1η Μπιενάλε της Αθήνας, «Destroy Athens» (Τεχνόπολις έως 18 Νοεμβρίου).
Η διάσημη εικαστική ομάδα από την Αγγλία «Otolith Group» είναι υπεύθυνη για τον «επαναπατρισμό» του ντοκιμαντέρ. Η «Κληρονομιά της Γλαύκας» αποτελεί τον κορμό του έργου τους, «Inner Time of Television» («Εσωτερικός χρόνος της τηλεόρασης»). Πρόκειται για μια βιντεοεγκατάσταση, όπου το έργο του Μαρκέρ προβάλλεται αυτούσιο, χωρίς καμιά παρεμβολή, σε 13 τηλεοπτικές οθόνες.
«Είναι ένα ρέκβιεμ στην τηλεόραση του παρελθόντος, σε μια εποχή που δεν πρόκειται να επιστρέψει ποτέ», μας λέει ο Kodwo Eshun από τους «Otolith Group». «Το ενδιαφέρον αυτής της σειράς», προσθέτει, «είναι ότι οι διανοούμενοι, οι σκηνοθέτες και οι συγγραφείς που μιλούν δεν αναφέρονται στην Ελλάδα με τη γεωγραφική της διάσταση, αλλά στην επίδραση της αρχαιοελληνικής σκέψης παγκοσμίως. Η "Ελλάδα", όπως αντανακλάται στο ντοκιμαντέρ, διατηρεί, κάποιες στιγμές, τη μορφή αυτή της φαντασιακής κατασκευής που δημιουργήθηκε, εν πολλοίς, από τους Γερμανούς φιλολόγους και διανοούμενους το 18ο αιώνα και εξαπλώθηκε τον επόμενο αιώνα. Είναι δελεαστικό να παρακολουθείς τις διαφορετικές προσλήψεις της ελληνικής σκέψης. Αν και ο κόσμος μας μεταβάλλεται, διαρκώς, η σκιά αυτής της κληρονομιάς μάς ακολουθεί. Μερικοί ομιλητές αντιμετωπίζουν την αρχαία Ελλάδα ως την αγνή παιδική ηλικία του πολιτισμού μας, άλλοι την προσεγγίζουν μαρξιστικά, αρκετοί με κριτικό πνεύμα, σε μια εποχή που η κλασική σκέψη είχε αρχίσει να μολύνεται από το μετα-μοντερνισμό, τις μετα-αποικιοκρατικές και άλλες θεωρίες».
Στην «Κληρονομιά της Γλαύκας» ο Μισέλ Σερ ακούγεται να εντοπίζει τις καταβολές των αρχαιοελληνικών μαθηματικών στην Αίγυπτο ή τη Βαβυλώνα, ενώ ο Τζορτζ Στάινερ λέει καθαρά: «Η σύγχρονη και η αρχαία Ελλάδα δεν μοιράζονται απολύτως τίποτε. Οσα ακούγονται περί τούτου είναι μια παρωδία, εντελώς ανύπαρκτα».
Η Anjalika Sagar, το έτερο μέλος των «Otolith Group», παιδί Ινδών ακτιβιστών και πολιτικών, μας μιλά για την υβριδική φύση και τις πολιτισμικές προσμίξεις της Ιστορίας: «Είναι γνωστό ότι οι πολιτισμοί αλληλοεμπλέκονται. Η ιδέα της αγνότητας και της μοναδικότητας της ελληνικής σκέψης, της καθαρότητας του ελληνικού πολιτισμού είναι ρατσιστική, γιατί αποκλείει τη σύνδεση και την αλληλεπίδρασή του με άλλους πολιτισμούς. Ο Πυθαγόρας δεν ξύπνησε μια μέρα και εφηύρε από το πουθενά τη Γεωμετρία».
Μια ακόμα διάσταση στο έργο των «Otolith Group» ανακαλεί τη ριζοσπαστική διάσταση της ευρωπαϊκής τηλεόρασης του πρόσφατου παρελθόντος, την τολμηρή στάση τηλεοπτικών δικτύων, όπως το γαλλικό «Arte» και το αγγλικό «Channel 4», τα οποία και πρόβαλαν την «Κληρονομιά της Γλαύκας» του Κρις Μαρκέρ, αλλά και δεκάδες πειραματικά φιλμ και ντοκιμαντέρ. «Αυτή η εποχή δυστυχώς τελείωσε», καταλήγουν οι «Otolith Group». «Το έργο μας στην Αθήνα είναι παράλληλα ένας στοχασμός στην ιστορία της τηλεόρασης. Τα χρόνια που η τηλεόραση δεν υποτιμούσε τη νοημοσύνη των θεατών. Οι μόνοι τόποι σήμερα που μπορούν να φιλοξενήσουν σειρές όπως του Κρις Μαρκέρ είναι οι εκθεσιακοί χώροι και τα μουσεία».
12/09/2007
https://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=100066704
