Τι είναι αγαθό;
Είναι μέσο(υλικό ή άυλο) που χρησιμοποιείται για την ικανοποίηση ανάγκης ή αναγκών, σε γενικές γραμμές της οικονομικής του θεώρησης.
Βασική διάκριση των αγαθών γίνεται ανάμεσα στα
ελεύθερα και τα
οικονομικά αγαθά.
Ελεύθερα είναι τα αγαθά που αφθονούν και παίρνουμε κατʼ ευθεία από τη Φύση, σε όση ποσότητα χρειαζόμαστε και χωρίς καμία οικονομική θυσία. Τέτοια είναι, το ηλιακό φως, το νερό των πηγών και των θαλασσών, ο ατμοσφαιρικός αέρας κ.π.
Αντίθετα, οικονομικά είναι τα αγαθά που χαρακτηρίζονται από σχετική στενότητα(σπανιότητα, ανεπάρκεια) και που ο άνθρωπος μοχθεί για να τα αποκτήσει.
Ερωτήσεις:
-Τα οπλικά συστήματα είναι αγαθά;
-Ο χρυσός είναι ελεύθερο αγαθό;
-Απαρίθμησε τρία οικονομικά αγαθά, που δε σπανίζουν, αλλά και δεν είναι ελεύθερα: 1.-
2.-
3.-
Ετυμολογικά το αγαθό: «
άγει εις τον θεόν»! Ο Ευριπίδης όμως, αιώνες πριν από τους πρώτους Χριστιανούς, θα αναρωτηθεί:
«
Τι να είπω, ω Ζευ; Άραγε βλέπεις τους ανθρώπους, ή μήπως ματαίως έχεις τη δόξα αυτή και τα πάντα, όσα αφορούν τους θνητούς, τα ελέγχει η τύχη;[FONT="][1][/FONT]». Κι αλλού:
«
Ω Ζευ, θεμέλιο της γης, που έχεις τον θρόνο σου επί της γης, όποιος κι αν είσαι, είτε εκ της φύσεως νόμος, είτε επινόηση των ανθρώπων, προσεύχομαι προς σε. Διότι όλα τα ανθρώπινα πράγματα με δικαιοσύνη ρυθμίζεις, ακολουθώντας αθόρυβο δρόμο[FONT="][2][/FONT]». Το αγαθό συνεπώς είναι, ο ( αθόρυβος) δρόμος και το μέσον συνάμα, «προς τον θεό».
Το πιο σημαντικό μέσο, για κάθε πορεία και δρόμο, είναι βέβαια ο χρόνος, αλλά αυτόν οι άνθρωποι έμαθαν να τον αντλούν, από τη γη(με τις 4 εποχές του) και από την εργασία τους, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η θυσία μέρους του χρόνου τους (το «άχθος αρούρης»), για να ζήσουν, κατά το υπόλοιπό του.
Αν ο μέγας κοινός οίκος των ανθρώπων ήταν ο χρόνος, τότε Οικονομία θα ήταν, το περίσσευμα αυτό του χρόνου, που μπορούν να έχουν στη διάθεσή τους οι άνθρωποι, προς ευχαρίστησή τους, μέχρι να πεθάνουν. Όλες οι
ιστορικές θεοκρατικές οικονομίες( Εκκλησίες, Κράτη, Εταιρείες), στηριγμένες στο συλλογικό φορτίο της ελπίδας(«εσωτερικού χρόνου»), ενέχονται για την ηθικοποίηση του τζόγου, προς χάρη της οικονομίας και της λιτότητας, λιτότητας στην ανάλωση του χρόνου, που απαιτείται για την απόκτηση του «αγοραίου αγαθού».
Με αυτή την έννοια, Αγορά είναι το πεδίο των ευκαιριών, για την κατά το δυνατόν πιο φθηνή ευχαρίστηση, ενός οποιουδήποτε ατόμου(ή προσώπου). Αγορά και ναός, σʼ αυτό το πεδίο συνορεύουν, χάρη της κοινής τους αυλής(αλάνας, πλατείας κλπ).
[ Φιλοσοφικά.- Το «αγαθόν», για τους Έλληνες, ήταν συνώνυμο του «κάλλους». Στη κυριολεξία, το αγαθόν είναι προϋπόθεση για την επίτευξη του κάλλους. Αγαθό και κάλλος, για την ελληνική διάνοια, συνθέτουν αναπότρεπτα το «όλον» του θείου, όπως το ον και το μη ον συνδιαλέγονται, στην ολότητα του «είναι εν τω γίγνεσθαι
[FONT="][3][/FONT]».
Θεολογικά.- «Μόνον ο Θεός είναι αγαθός», λέει στον πλούσιο έφηβο ο Ιησούς Χριστός…].
Σήμερα, η έννοια του αγαθού, χάρη στην ηθική της Αγοράς, έχει αποκτήσει «επιστημονική αξία»(και μέτρο
, με φανερή προοπτική, να αποκτήσει και «τεχνολογική». Σε γενικές γραμμές, επικράτησε η αγγλοσαξονική έννοια Commodity(Commodities), όπου συγχέονται το «καλό» και το «χρήσιμο», πράγμα που μάλλον οδήγησε τους σύγχρονους οικονομολόγους της Αγγλο-αμερικανικής οικονομικής σκέψης στη χρησιμοποίηση του όρου «goods-and service», συμπεριλαμβάνοντας και την εργασία των «υπηρετών»(υπαλλήλων ή εργαζόμενων του τομέα των υπηρεσιών).
Οι πρώτοι Αγγλοσάξονες οικονομολόγοι (Adam Smith κλπ), επειδή θεωρούσαν ότι η εργασία αποτελούσε τη βάση της αξίας, δεν τη θεωρούσαν αγαθό. Ο W. S. Jevons θα όριζε, ότι «λέγοντας αγαθό, εννοούμε κάθε αντικείμενο, ουσία, πράξη ή υπηρεσία, που μπορεί να μας παράσχει ευχαρίστηση ή να μας προφυλάξει από δυσαρέσκεια»[Η Θεωρία της Πολιτικής Οικονομίας- London: The Macmillan Co 1924, σελ. 37-8 ]. Σʼ αυτές τις περιπτώσεις ενυπάρχει το στοιχείο της χρησιμότητας, σε σχέση με τις ανθρώπινες ανάγκες.
Στο Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών της Ουνέσκο, ως ειδική περίπτωση, καταγράφεται, ότι:
«
[FONT="][4][/FONT]Μεταξύ των Αμερικανών επιχειρηματιών η λέξη commodity(αγαθό) χρησιμοποιείται συχνά για να δηλώσει ειδικά τις πρώτες ύλες, είναι όμως δύσκολο να βρεθεί που στηρίζεται η εφαρμογή αυτή»(!!!).
[FONT="][1][/FONT] Ιππόλυτος τ.σ.
[FONT="][2][/FONT] Τρωάδες τ.σ.
[FONT="][3][/FONT] Ηράκλειτος- Κ. Αξελός τ.σ.
[FONT="][4][/FONT] Τομ. Α΄, σελ. 2- Εκδ. Ελληνική Παιδεία ΑΕ, Αθήνα 1972
