Ξεχασμένε, ενώ φαίνεται ότι ξέρεις ιστορία, διαπιστώνω ότι έχεις μπερδέψει τα πράγματα στη σκέψη σου και χάνεις εντελώς την ουσία, δυστυχώς. Η λεγόμενη βυζαντινή αυτοκρατορία είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την αυτοκρατορία της Δύσης και αν διαβάσεις σχετικά με το τι γινόταν εκείνη την περίοδο στη Δύση, όπου επικρατούσε σκοταδισμός και κατοικούνταν από πρωτόγονες ακόμη βαρβαρικές φυλές, θα καταλάβεις τι σου λέει η Πουπουλίνα παραπάνω, άλλο το Βυζάντιο άλλο ο μεσαίωνας της Δύσης.
Κι εγώ αυτά πίστευα όταν διάβαζα τα βιβλία των Ελληνικών σχολείων τα πράγματα είναι όμως αρκετά διαφορετικά απ'ότι παρουσιάζονται εκεί. Καταρχάς για ποιες βάρβαρες πρωτόγονες φυλές μιλάς? Η δυτική αυτοκρατορία μετά την πτώση της κατοικούνταν από Φράγκους, Γότθους, Λομβαρδούς, Βάνδαλους κτλ. Όλα επί των πλείστων Γερμανικά φύλα, τα οποία είχαν γραφή, προηγμένη μεταλλουργεία, αποχετευτικά συστήματα, νομικούς κώδικες, δικές τους θρησκείες κτλ. Οι Γαλάτες τύπου Αστερίξ και Οβελίξ θεωρούνταν βάρβαροι από Ρωμαίους και Έλληνες, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν σιδερένια όπλα όταν οι Έλληνες είχαν ακόμη χάλκινα. Από αυτούς μάθανε οι Ρωμαίοι να κατεργάζονται το σίδερο. Η Χάστα το διάσημο Ρωμαϊκό σπαθί των Λεγεωνάριων είναι καθαρή αντιγραφή του ξίφους που χρησιμοποιούσαν οι "βαρβαρικές" φυλές της Ισπανίας. Οι Έλληνες θεωρούσαν τους Πέρσες βάρβαρους, όταν αυτοί είχαν έναν πολιτισμό εφάμιλλο των Ελλήνων και αρκετά παλαιότερο.
Στα σχολικά βιβλία παρουσιάζεται μια κατάσταση τελείως σκοταδιστική στη δύση και μια ουτοπική κατάσταση προόδου στην ανατολή πράγμα που δεν είναι αλήθεια. Η ανατολή πάντα ήταν πολιτισμικά πιο μπροστά από τη δύση αλλά όχι όσο νομίζουμε. Με την κατάκτηση της Ελλάδας η Ρωμαϊκή και Ελληνική κουλτούρα ήρθαν σε στενή επαφή και δημιουργήθηκε η λεγόμενη Ελληνορωμαική. Τα πράγματα άλλαξαν δραστικά στο Βυζάντιο όταν επίσημη θρησκεία έγινε ο Χριστιανισμός, καθώς εκτός από αλλαγή στη θρησκεία έφερνε μεγάλη αλλαγή και στην κουλτούρα της αυτοκρατορίας. Δύο αιώνες μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού η κουλτούρα είχε αλλάξει δραστικά και είχε γίνει αυτό που έχουμε και σήμερα στην Ελλάδα μια Ελληνορωμαική κουλτούρα με έντονα Χριστιανικά στοιχεία.
Αυτό αποδεικνύεται από τις συνεχείς διαμάχες μεταξύ των δύο τμημάτων με αποκορύφωμα το σχίσμα κι έπειτα τις σταυροφορίες. Το ανατολικό κομμάτι της αυτοκρατορίας ήταν κατ΄εξοχήν ελληνικό, διαφύλαξαν τον ελληνικό πολιτισμό, τη γλώσσα, άλλωστε αυτό το στοιχείο ήταν που μαζί με τον χριστιανισμό και το ρωμαϊκό δίκαιο δημιούργησαν τη νέα αυτοκρατορία το 324, όταν η πρωτεύουσα του κράτους μεταφέρθηκε σε ελληνικά εδάφη. Το ότι ονομάστηκε Νέα Ρώμη για πολιτικούς λόγους δε λέει κάτι, εξάλλου δεν είναι τυχαίο που με την πάροδο των αιώνων η έννοιες ρωμιοσύνη και ελληνικότητα έχουν καταστεί ταυτόσημες.
Η 4η Σταυροφορία, άλλο ένα θέμα το οποίο παρουσιάζεται τελείως μονοδιάστατα στα Ελληνικά σχολεία. Θυμάμαι η εντύπωση που μου είχε μείνει στο λύκειο ήταν πως οι Σταυροφόροι σηκώθηκαν μια μέρα και είπαν δε πάμε μια βόλτα από την Πόλη έχει ωραίο σαλέπι. Η αλήθεια βέβαια είναι πολύ πιο πολύπλοκη και μεγάλο μέρος έπαιξαν και οι ίδιοι οι βυζαντινοί.
Όπως είπα και παραπάνω η κουλτούρα της ανατολικής αυτοκρατορίας ήταν Ελληνορωμαική. Με την έλευση του Χριστιανισμού όμως πολλά στοιχεία της Ελληνικής κουλτούρας παραγκωνίστηκαν ιδιαίτερα αυτά που αφορούσαν τη φιλοσοφία, τις επιστήμες, την τέχνη (κυρίως γλυπτική) και κυρίως την ελευθερία της σκέψης και αντικαταστάθηκαν από τη φιλοσοφία του Χριστιανισμού. Δεν έγινε το ίδιο όμως με τα κομμάτια της Ρωμαϊκής κουλτούρας που αφορούσαν κυρίως θέματα όπως την οργάνωση, τη διαχείριση, τη νομοθεσία κτλ, με αποτέλεσμα με το πέρασμα των χρόνων η ανατολή να είναι λιγότερο ελληνική με την έννοια της Ελλάδας του Περικλή. Μπορείς να το διαπιστώσεις αυτό από τους διωγμούς κατά των Ελλήνων (ειδωλολατρών, όπως το χρησιμοποιούσαν τότε) τη καταστροφή Ελληνικών ναών, κλείσιμο Ελληνικών σχολών φιλοσοφίας και επιστημών (βλέπε τη σχολή των Αθηνών, καταστροφή της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας από ζηλωτές) απαγόρευση πολλών εθίμων του γηγενούς πληθυσμού που θύμιζαν τα παλαιά ήθη, η αντιμετώπιση των ομοφυλόφιλων ως αμαρτωλών/ανώμαλων κ.α. Το ελληνικό στοιχείο λοιπόν δέχθηκε ένα σοβαρό πλήγμα την εποχή εκείνη.
Γιαυτό και ο κόσμος άρχισε να χρησιμοποιεί την ταυτότητα του Ρωμαίου πλέον, και όχι αυτή του Έλληνα για να αναφέρεται στον εαυτό του, καθώς ο όρος Έλληνας είχε αποκτήσει πλέον μια αρνητική χροιά στο μυαλό του τότε κόσμου, που σήμαινε τον ειδωλολάτρη, αιρετικό κτλ πράγματα επικίνδυνα για το θεοκρατικό χαρακτήρα της εποχής. Η παιδεία των βυζαντινών δεν ήταν ίδια με των Ελλήνων, χαρακτηριστικά το πανεπιστήμιο της Κων/πολης είχε 10 έδρες για την Ελληνική γραμματεία, 10 για τη Λατινική, 2 για τη νομοθεσία, 1 για τη φιλοσοφία και 8 για τη ρητορική. Σύστημα πολύ διαφορετικό από το Ελληνικό.
Με το κλείσιμο της νεοπλατονικής σχολής οι φιλόσοφοι πέρασαν απέναντι στη Περσική αυτοκρατορία των Σασσανιδών όπου ίδρυσαν την ακαδημία της Γκουντισαπούρ και αργότερα στον 9ο αιώνα τον Οίκο της Γνώσης στη Βαγδάτη υπό τους Άραβες. Μεγάλο μέρος της ελληνιστής κληρονομιάς θα είχε χαθεί αν δεν υπήρχαν αυτές οι ακαδημίες.
Και τέλος, μου θυμίζεις τη φράση της Αρβελέρ, "μας οδήγησαν στο να βάλουμε σε παρένθεση 1000 χρόνια ιστορίας και γίναμε απευθείας απόγονοι του Περικλή...", κι αυτό επειδή χάσαμε την κοιτίδα του γένους που δεν ήταν άλλη από την Πόλη βέβαια...
Δεν βάζουμε καμία παρένθεση 1000 ετών, καθώς η ιστορία του Ελληνισμού είναι συνεχής. Αυτό που πρέπει να κάνουμε όμως είναι να μάθουμε να κοιτάμε την ιστορία αντικειμενικά και στα μάτια και να καταλάβουμε πως η Ελληνική ιστορία όπως οι ιστορίες όλων των λαών έχει τις άσπρες αλλά και τις μαύρες σελίδες της. Σήμερα αρκετοί Έλληνες μου θυμίζουν τους γείτονές μας Σκοπιανούς που προσπαθούν να οικιοποιηθούν τα πάντα μέσα σε ένα μείγμα εθνικισμού και άγνοιας της ιστορίας.
