Το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ

[Nascentes morimur]

Στις 4 Ιανουαρίου συμπληρώνονται φέτος 121 χρόνια από το θάνατο ενός από τους πιο σημαντικούς Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα, του Νικολάου Γύζη. Γεννημένος στην Τήνο το 1842 ο Γύζης μετά τις σπουδές του στη ζωγραφική στην Αθήνα, εγκαταστάθηκε το 1865 στο Μόναχο, όπου και έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του, μέχρι το θάνατό του το 1901. Ο Νικόλαος Γύζης, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του καλλιτεχνικού κινήματος του ύστερου 19ου αιώνα, που είναι γνωστό ως «Σχολή του Μονάχου», με το έργο του επηρέασε την πορεία της ελληνικής τέχνης. Στο απόσπασμα από το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Οι ζωγράφοι της Σχολής του Μονάχου» (παραγωγή: 1989-σκηνοθεσία: Στ.Τσαρουχάς), ο Μάνος Στεφανίδης, επιμελητής της Εθνικής Πινακοθήκης αναλύει τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του έργου του Γύζη μέσα από τα έργα του «Παιδικοί αρραβώνες» και «Παιδομάζωμα».
Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ Α.Ε. εδώ:
https://www.ert.gr/arxe.../nikolaos-gyzis-4-ianoyarioy-1901/

------------------------

Απόσπασμα από την εκπομπή «Μουσική παράδοση», με τον Παναγιώτη Μυλωνά, στο οποίο ο τσαμπουνιέρης Θεολόγος Γρύλλης τραγουδά τα κάλαντα των Φώτων της Πάτμου.
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ στην τρίτη και τελευταία γιορτή του Δωδεκαημέρου, τα Θεοφάνεια. Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα, που περιλαμβάνει κάλαντα των Φώτων από διάφορες περιοχές της Ελλάδας,
εδώ: https://bit.ly/3hJdc9Y

 

[Nascentes morimur]

Σαν σήμερα Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Εϊπίδης, κορυφαία προσωπικότητα του σύγχρονου κινηματογράφου, εμπνευστής, δημιουργός και επί χρόνια καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Ο Δημήτρης Εϊπίδης διέγραψε μια μακρά πορεία στο χώρο του σύγχρονου ελληνικού αλλά και διεθνούς κινηματογράφου. Υπήρξε-από το 1971- ιδρυτής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μόντρεαλ, στέλεχος του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο, διευθυντής προγράμματος του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρέικιαβικ, ενώ παράλληλα υπηρέτησε με πάθος τον κινηματογράφο στη Θεσσαλονίκη. Από το 1992 συνέβαλλε καθοριστικά στη διεθνοποίηση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, και το 1999 δημιούργησε το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, θεσμό τον οποίο και διηύθυνε για πολλά χρόνια. Στο απόσπασμα από την εκπομπή της σειράς «Μινιατούρες-Συνεικόνες», αφιερωμένης στο 4ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (παραγωγή: 2002, σκηνοθεσία: Πανδώρα Μουρίκη, αρχισυνταξία: Κώστας Κωβαίος), ο Δημήτρης Εϊπίδης μιλά για την επιτυχία του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, την τέταρτη χρονιά λειτουργίας του θεσμού.
Μπορείτε να δείτε ολόκληρη την εκπομπή του Αρχείου της ΕΡΤ Α.Ε. εδώ:
https://archive.ert.gr/47807/

-----------------------

Η ηθοποιός και κορυφαία ερμηνεύτρια του αρχαίου δράματος Άννα Συνοδινού έφυγε από τη ζωή στις 7 Ιανουαρίου 2016. Κάτοχος της ερμηνευτικής παράδοσης του Εθνικού Θεάτρου, η μεγάλη τραγωδός διέπρεψε εξίσου με τις ερμηνείες της σε έργα του νεότερου κλασικού δραματολογίου, με την έξοχη και επιβλητική υποκριτική της παρουσία.
Δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. και την εκπομπή «Μονόγραμμα» (1991) το αφιέρωμα στην Άννα Συνοδινού η οποία μιλάει για τη ζωή της, την οικογένειά της, το θέατρο αλλά και την ιδιότητα της πολιτικού. Εκτενής αναφορά της αφήγησής της σχετίζεται με το σπουδαίο της έργο-δημιούργημα το «Θέατρο Λυκαβηττού» το 1965, έχοντας ως όραμα την προβολή του ελληνισμού.
Στο απόσπασμα κάνει λόγο για τους ρόλους της στην αρχαία τραγωδία, είδος με το οποίο συνδέθηκε στο ξεκίνημα ακόμα της θεατρικής της διαδρομής, και προσδιορίζει τις υποκριτικές δεξιότητες που απαιτούνται. Παράλληλα, βλέπουμε στιγμιότυπα από την παράσταση «Τρωάδες» του Ευριπίδη, που ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο, τον Ιούλιο του 1991, σε σκηνοθεσία Γιώργου Θεοδοσιάδη και τη συνταρακτική ερμηνεία της Άννας Συνοδινού στο ρόλο της Εκάβης. Η εκπομπή ολοκληρώθηκε σε δύο μέρη και προβλήθηκε τον Απρίλιο του 1992. Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης Σκηνοθεσία: Κώστας Στυλιάτης.
Δείτε και τα δύο μέρη της εκπομπής εδώ:https://www.ert.gr/arxe.../anna-synodinoy-7-ianoyarioy-2016/

Αλλο ένα Απόσπασμα από την εκπομπή «Το καλλιτεχνικό καφενείο», στο οποίο η Άννα Συνοδινού μιλά για τη δημιουργία του Θεάτρου του Λυκαβηττού, αλλά και για την απόφαση της να σταματήσει τις παραστάσεις με την επιβολή της δικτατορίας, λόγω της λογοκρισίας στην παράσταση «Προμηθέας Δεσμώτης», την οποία ετοιμαζόταν να ανεβάσει τον Ιούνιο του 1967. Θυμάται επίσης πώς γυρίστηκε η δήλωση της εναντίον της χούντας, η οποία μεταδόθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1969 στην εκπομπή «Panorama» του BBC και στις 24 του ίδιου μήνα ένας δικαστικός κλητήρας της πήγε το χαρτί της κατάσχεσης του θεάτρου. Η εκπομπή προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 30 Μαρτίου 1988.
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ για το θάνατο της κορυφαίας ηθοποιού και πολιτικού Άννας Συνοδινού. Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα εδώ: https://bit.ly/3t62r9y

---------------------
Πενήντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος στις 7 Ιανουαρίου, από τον θάνατο της μεγάλης κυρίας του λαϊκού μας τραγουδιού Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, γεννημένη στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα μετά την μικρασιατική καταστροφή του 1922. Αν και πτυχιούχος δασκάλα, ασχολήθηκε μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’40 με το θέατρο. Ξεκινά τη στιχουργική της δραστηριότητα στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και μέχρι τον θάνατό της το 1972 συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους λαϊκούς συνθέτες, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Μανώλης Χιώτης, Απόστολος Καλδάρας και πολλοί άλλοι. Έχοντας υπογράψει τους στίχους για εκατοντάδες τραγούδια, δεκάδες από τα οποία έχουν μείνει αξέχαστα και τραγουδιούνται ακόμη και σήμερα, η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία του λαϊκού τραγουδιού.
Με αφορμή τα πενήντα χρόνια από τον θάνατο της σπουδαίας στιχουργού και ποιήτριας, το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. προτείνει το αφιέρωμα του Γιώργου Παπαστεφάνου, μέσα από την σειρά μουσικών εκπομπών «Μουσική Βραδυά» του 1977, στο οποίο συμμετέχουν οι ερμηνεύτριες Μαίρη Λίντα, Σωτηρία Μπέλλου, Καίτη Γκρέυ, Χάρις Αλεξίου, ο συνθέτης Απόστολος Καλδάρας, ο στιχουργός Λευτέρης Παπαδόπουλος κ.ά.
Στο παρακάτω απόσπασμα η ίδια η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, σε ένα τηλεοπτικό ντοκουμέντο, απαγγέλει κατά τη διάρκεια μιας από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις της, τους στίχους από το-ανέκδοτο τότε- τραγούδι «Κάποιο τρένο θα περάσει». Η Σωτηρία Μπέλλου ερμηνεύει το τραγούδι «Είμαι αητός χωρίς φτερά» (στίχοι Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, μουσική Μάνος Χατζιδάκις) και ακολούθως η Μαίρη Λίντα, η Καίτη Γκρέυ και η Σωτηρία Μπέλλου μιλούν για τη σπουδαία στιχουργό.
Μπορείτε να δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα εδώ:
https://www.ert.gr/.../eytychia-papagiannopoyloy-7.../

 

[Nascentes morimur]

Η εμβληματική τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια της folk,Joan Baez ακτιβίστρια και σύμβολο της γενιάς της αμφισβήτησης της δεκαετίας του ’60 έγινε στις 9 Ιανουαρίου, 81 ετών. Το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. τιμάει την προσωπικότητα και το έργο της σπουδαίας Αμερικανίδας μουσικού και παρουσιάζει την Τζόαν Μπαέζ να ερμηνεύει σε μία μοναδική ζωντανή εκτέλεση το «Άσμα Ασμάτων», από τον κύκλο τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη "Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν". Πρόκειται για απόσπασμα από τη συναυλία της Μπαέζ στο Ηράκλειο της Κρήτης, στο στάδιο "Ελευθερίας" στη Χανιώπορτα, στις 3 Ιουλίου 1983. Η συναυλία δόθηκε στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Ηρακλείου με γενικό τίτλο "ΗΡΑΚΛΕΙΟ '83", οι οποίες έλαβαν χώρα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1983. Η επιμέλεια της παρουσίασης είναι του Γιώργου Παπαστεφάνου και η σκηνοθεσία της Δάφνης Τζαφέρη. Η συναυλία προβλήθηκε σε απευθείας μετάδοση από την ΕΡΤ. Δείτε ολόκληρη τη συναυλία εδώ: https://www.ert.gr/arxeio.../tzoan-mpaez-9-ianoyarioy-1941/

 

[Nascentes morimur]

Η εκπομπή «Παρασκήνιο» επισκέπτεται τον Φεβρουάριο του 1981 τη σκηνή του θεάτρου «Αθηνών» της οδού Βουκουρεστίου και συνομιλεί με το ζευγάρι Μυράτ-Ζουμπουλάκη για την παράσταση του αστυνομικού έργου «Ο Χρόνος Δουλεύει για Μας» του Ρομπέρ Τομά που ανέβηκε από τον θίασο «Μυράτ-Ζουμπουλάκη» τη χειμερινή περίοδο 1980-1981. Η μετάφραση και η σκηνοθεσία ήταν του Δημήτρη Μυράτ και τα σκηνικά του Πέτρου Ζουμπουλάκη.
Μεταδίδονται στιγμιότυπα από την παράσταση με τον Δημήτρη Μυράτ στον ρόλο του Ντανιέλ Κορμπάν και τη Βούλα Ζουμπουλάκη (στο ρόλο της γυναίκας), καθώς και συνεντεύξεις των ηθοποιών από την υπόλοιπη διανομή: της Κατερίνας Μαραγκού, του Μάκη Ρευματά, του Γιώργου Γραμματικού και του Σωτήρη Τσόγκα.
Ο Μυράτ και η Ζουμπουλάκη, αχώριστο ζευγάρι στη ζωή και στην τέχνη, μιλούν για τη θεατρική τους πορεία, τη γνωριμία τους και τη θεατρική τους σχέση. Στο απόσπασμα ο Δημήτρης Μυράτ, γόνος θεατρικής οικογένειας, αναφέρεται στα θεατρικά πρότυπα που τον διαμόρφωσαν αναφερόμενος στο Γερμανικό θέατρο του μεσοπολέμου κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Βερολίνο και στην επίδραση της θείας του και δασκάλας του Μαρίκας Κοτοπούλη, καθώς και στην Κυβέλη και τη «σχολή» της. Το ρεπορτάζ καταλήγει με μια μικρή αναδρομή, μέσα από φωτογραφικά στιγμιότυπα, σε παραστάσεις-σταθμούς του θιάσου «Μυράτ-Ζουμπουλάκη» που ξεχώρισαν για την υψηλή ποιοτική τους στάθμη.
Ένα σπάνιο οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που αποκαταστάθηκε και ψηφιοποιήθηκε από το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε., με αφορμή τη συμπλήρωση 31 χρόνων από τον θάνατό του κορυφαίου ηθοποιού, θιασάρχη και σκηνοθέτη Δημήτρη Μυράτ στις 10 Ιανουαρίου 1991.
Δείτε όλο το ρεπορτάζ εδώ:
https://www.ert.gr/arx.../dimitris-myrat-10-ianoyarioy-1991/

 

[Nascentes morimur]

Απόσπασμα από τη συνέντευξη που είχε δώσει το 1975 η ηθοποιός Μαίρη Μεταξά στην εκπομπή «Οι ρεπόρτερς» και στον δημοσιογράφο Δημήτρη Λυμπερόπουλο. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα μιλά για τις σπουδές της στη σχολή Μπαστιάν, όπου είχε την τύχη να έχει δάσκαλο τον μεγάλο σκηνοθέτη Ντίνο Γιαννόπουλο, για τον ρόλο μέσα από τον οποίο την αγάπησε πολύ ο κόσμος, αυτόν της υπερπροστατευτικής μαμάς του Κώστα Βουτσά, αλλά και για τη συνεργασία της με τον Κώστα Πρετεντέρη στη σειρά «Ο ονειροπαρμένος», η οποία προβλήθηκε για δύο σεζόν στην ΥΕΝΕΔ (1973-1975) γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία.
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ για τα 35 χρόνια από το θάνατο της Μαίρης Μεταξά, στις 10 Ιανουαρίου 1987. Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα εδώ: https://bit.ly/3t9gSJS

 

[Nascentes morimur]

Ο ποιητής Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στις 11 Ιανουαρίου στο Χαρμπίν της Μαντζουρίας, από γονείς Κεφαλλονίτες κι έζησε τα παιδικά του χρόνια στην Κίνα. Φεύγοντας από την Μαντζουρία θα ζήσει ελάχιστα στην Κεφαλονιά και θα εγκατασταθεί με την οικογένειά του μόνιμα στον Πειραιά. Τα καράβια και η θάλασσα ήταν το όνειρό του. Στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής έμεινε στην Αθήνα και πήρε μέρος στην Αντίσταση. Μόλις τελείωσε ο πόλεμος, το 1944 μπαρκάρει ως ασυρματιστής πια γυρίζοντας όλο τον κόσμο ως το Νοέμβριου του 1974.
Την πρώτη του ποιητική εμφάνιση πραγματοποίησε το 1933 με τη συλλογή «Μαραμπού». Ο Νίκος Καββαδίας έγινε πολύ γνωστός μέσα από την μελοποίηση των ποιημάτων του από διάφορους συνθέτες. Η πιο γνωστή δουλειά πάνω στην ποίηση του Νίκου Καββαδία είναι αυτή του Θάνου Μικρούτσικου και ειδικά από τον πρώτο του δίσκο πάνω στο Καββαδία, τον «Σταυρό του Νότου», που κυκλοφόρησε το 1979.
Με αφορμή την επέτειο γέννησης του μεγάλου Έλληνα ποιητή το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. παρουσιάζει την εκπομπή του 1982 "ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ ΜΑΣ" σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαυρωτά και παραγωγή Τάσου Λέρτα. Το συνεργείο της εκπομπής ταξιδεύει με το ίδιο καράβι που ταξίδευε ο ποιητής. Ο αφηγητής Νίκος Σκιαδάς διαβάζει αποσπάσματα από το έργο του ενώ ακούγεται και η ίδια η φωνή του ποιητή. Ανιχνεύονται τα θέματα που αποτελούν τα κύρια γνωρίσματα της ποίησής του: η έμμονη ιδέα του θανάτου, η θάλασσα και η γυναίκα. Μιλούν γι’ αυτόν άνθρωποι που τον γνώρισαν καλά: οι λογοτέχνες Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, Δημήτρης Κασόλας και ο Γιάννης Σταύρου. Μελοποιημένα ποίημάτά του τραγουδούν ο Κώστας Καράλης, ο Γιάννης Κούτρας και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου.
Δείτε όλη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/archeio/

 

[Nascentes morimur]

Ο διακεκριμένος και βραβευμένος με Όσκαρ σκηνογράφος, ενδυματολόγος και ζωγράφος, Βασίλης Φωτόπουλος, έφυγε από τη ζωή στις 14 Ιανουαρίου 2007. Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο, παραγωγής 1996, ο Β. Φωτόπουλος μιλάει για την πορεία του στον καλλιτεχνικό χώρο, την απόφασή του να γίνει ζωγράφος, τη ζωή στην Αθήνα του 1955 και τις δυσκολίες εύρεσης εργασίας. Αφηγείται την ιστορία γύρω από την πρώτη του συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή, η οποία κατέληξε στην ανάληψη από τον ίδιο της Τεχνικής Διεύθυνσης της. Έπειτα εξηγεί την απόφασή του μετά από μία σειρά παραστάσεων στην ΕΛΣ και συγκεκριμένα μετά την ολοκλήρωση της παράστασης του «Φάουστ», να φύγει από την Ελλάδα και να ταξιδέψει στην Ευρώπη προσπαθώντας να μάθει σκηνογραφία από την αρχή. Περιγράφει επίσης την επαφή του με σημαντικά πρόσωπα του καλλιτεχνικού χώρου όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Γιάννης Μόραλης, ο Γιάννης Τσαρούχης και άλλοι, τις συζητήσεις και τις βραδιές στο ζαχαροπλαστείο «Βυζάντιον» στο Κολωνάκι, θυμάται με νοσταλγία αυτή την περίοδο και περιγράφει το κλίμα που επικρατούσε όταν εργαζόταν στη «Γειτονιά των Ονείρων» του Θεοδωράκη και τις σχέσεις με τους καλλιτέχνες που εργάζονταν στην «Όμορφη Πόλη» του Χατζιδάκι. Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ με αφορμή την επέτειο 15 ετών από το θάνατο του Βασίλη Φωτόπουλου.
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/.../vasilis-fotopoylos-14-ianoyarioy.../

Αυτόματη ένωση συνεχόμενων μηνυμάτων: 14 Ιανουαρίου 2022

Εκατόν δέκα χρόνια συμπληρώνονται φέτος στις 14 Ιανουαρίου από τη γέννησή του σπουδαίου λογοτέχνη Μενέλαου Λουντέμη. Γεννημένος το 1912 στο χωριό Αγία Κυριακή της Μικράς Ασίας με πραγματικό όνομα Δημήτριος Βαλασιάδης, εμφανίστηκε σε πολύ νεαρή ηλικία στα ελληνικά γράμματα (1927). Το φιλολογικό ψευδώνυμό του «Μενέλαος Λουντέμης», λέγεται πως προήλθε από τον ποταμό Λουδία (Γαλλικός ποταμός).
Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου εξορίστηκε στη Μακρόνησο και τον Άη Στράτη και από το 1958 ως τη Μεταπολίτευση εκπατρίζεται στη Ρουμανία. Πολυγραφότατος, το έργο του εκτείνεται σχεδόν σε όλα τα είδη του γραπτού λόγου (πεζογραφία ποίηση, θέατρο, παιδική λογοτεχνία κτλ) και στρέφεται προς τον κοινωνικό ρεαλισμό, στοχεύοντας στην καταγραφή της πραγματικότητας και την ανάδειξη της κοινωνικής ανισότητας. Το πιο γνωστό του έργο, και ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία, αποτελεί το μυθιστόρημα «Ένα παιδί μετράει τ' άστρα».
Στην εκπομπή "Ιχνηλάτες" (2002) ο Δαυίδ Ναχμίας συνομιλεί με ανθρώπους που γνώρισαν τον συγγραφέα, φίλους και συνοδοιπόρους του. Μιλούν η τραγουδίστρια Δανάη, ο Κώστας Καζάκος, ο εκδότης του Μενέλαου Λουντέμη Αριστείδης Κλάδος κ.ά, ενώ ακούγονται αποσπάσματα από έργα του. Στο παρακάτω απόσπασμα της εκπομπής ο Α.Κλάδος μιλά για τον Λουντέμη, ενώ ο ίδιος ο λογοτέχνης σε ρεπορτάζ της ΕΡΤ το 1976 σχολιάζει την επιστροφή του στην Ελλάδα. Ακούγονται σε απαγγελία του Μάνου Κατράκη στίχοι από το ποίημα του Λουντέμη "Το παραμύθι ενός ραγισμένου έρωτα".
Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤεδώ:
https://www.ert.gr/.../menelaos-loyntemis-14-ianoyarioy.../

 

[Nascentes morimur]

Ο μεγάλος θεατρικός και κινηματογραφικός ηθοποιός, Δημήτρης Χορν, έφυγε από τη ζωή στις 16 Ιανουαρίου 1998. Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο, παραγωγής 2005, αφιερωμένο στον Χορν, ο θεατρικός σκηνοθέτης Λευτέρης Βογιατζής μιλάει για το στοιχείο της έξαρσης και τη χρήση της ελληνικής γλώσσας στην ερμηνευτική φαρέτρα του μεγάλου αυτού ηθοποιού, όπως ο ίδιος τα είδε να αποκαλύπτονται από τον Δ. Χορν στην παράσταση «Ερρίκος Δ’» του Πιραντέλλο. Επίσης προβάλλεται τμήμα από συνέντευξη, την οποία παραχώρησε ο Δημήτρης Χορν στη Δανάη Στρατηγάκη για την πολιτιστική εκπομπή "ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ", το 1978 στο Ηρώδειο όπου πρωταγωνιστούσε στο έργο του Σαίξπηρ «Τίμων ο Αθηναίος» από το Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο του Λεωνίδα Τριβιζά για το Φεστιβάλ Αθηνών. Ο Χορν μιλάει για τη σημασία της πρόβας ως ώρα της σύλληψης και της εγκυμοσύνης για ένα ρόλο και ένα θεατρικό έργο. Ο ηθοποιός Γιώργος Γεωγλέρης υπογραμμίζει τη μαγεία της στιγμής την οποία βίωναν οι ηθοποιοί και οι συνεργάτες όταν υποδυόταν τους ρόλους του ο Χορν επί σκηνής. Περιλαμβάνονται ηχητικά ντοκουμέντα από τις θεατρικές παραστάσεις «Ερρίκος Δ’» του Λουίτζι Πιραντέλλο και «Ιβάνοφ» του Άντον Τσέχωφ.
Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. με αφορμή την επέτειο θανάτου του Δημήτρη Χορν. Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/archeio/
https://www.ert.gr/ert-arxeio/dimitris-chorn-16-ianoyarioy-1998-3/
https://www.ert.gr/ert-arxeio/dimit...2OM9WCr3U_YjBRgZasmKDvc3DtwP18krYpV2xieqJ6mZE

 

[Nascentes morimur]

Σημαντικός συνθέτης και στιχουργός, ο Γιώργος Ανδρέου έχει διαγράψει, από τον πρώτο του δίσκο το 1989 («Κορίτσι και γυναίκα» με ερμηνεύτρια την Ελένη Τσαλιγοπούλου) έως και σήμερα μια σημαντική διαδρομή στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού. Στην μακρόχρονη πορεία του στο χώρο της μουσικής, του τραγουδιού, της ενορχήστρωσης, αλλά και της διεύθυνσης παραγωγής και της επιμέλειας ηχογράφησης, έχει συνεργαστεί με τους περισσότερους Έλληνες ερμηνευτές αλλά και δημιουργούς, και έχει συνδέσει το όνομά του με κάποια ιδιαίτερα αγαπητά τραγούδια, όπως τα «Να μ’ αγαπάς», «Μικρή πατρίδα», «Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει», «Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο», «Εγώ με την αγάπη μάλωσα» και άλλα.
Με αφορμή την ημέρα γενεθλίων του συνθέτη #ΣανΣήμερα στις 17 Ιανουαρίου, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει ένα επεισόδιο της σειράς εκπομπών "Οι τόποι των τραγουδιών" (σκηνοθεσία: Δάφνη Τζαφέρη, παραγωγή: 1998), στο οποίο, ταξιδεύοντας στην ιδιαίτερη πατρίδα του συνθέτη, τις Σέρρες, παρουσιάζεται το παλαιότερο,αλλά και το νέο έργο του.
Στο απόσπασμα της εκπομπής, ο ίδιος μιλά για τα πρώτα του ακούσματα και τις μνήμες του από τις μουσικές και τους ήχους του τόπου του, και αναφέρεται στην προσπάθειά του να συνδέσει στα τραγούδια του, την «έντεχνη» μουσική με την ανατολική μουσική παράδοση. Παρουσιάζεται το τραγούδι του "Μικρή πατρίδα" (στίχοι:Π.Καρασούλος) από τον Παντελή Θεοχαρίδη.
Μπορείτε να δείτε ολόκληρη την εκπομπή και το αφιέρωμα εδώ:
https://www.ert.gr/archeio/

 

[Nascentes morimur]

Ο Αλέκος Φασιανός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935, σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, στο εργαστήρι του Γιάννη Μόραλη και μελέτησε την Αρχαία Ελληνική αγγειογραφία, τη Βυζαντινή εικονογραφία, τη λαϊκή παράδοση, τη ζωγραφική του Θεόφιλου και διάφορες μορφές σύγχρονης τέχνης, στοιχεία των οποίων αποτυπώνονται και αναδύονται μέσα από το καλλιτεχνικό του έργο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έκανε μαθήματα λιθογραφίας στην École des Βeaux-Αrts του Παρισιού και από το 1966 μέχρι και το 1990 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Η πρώτη του ατομική έκθεση έγινε το 1959, στην Αθήνα, για να ακολουθήσουν περισσότερες από ογδόντα ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό και το έργο του έχει παρουσιαστεί σε διεθνή μουσεία και αποτελεί μέρος μεγάλων δημοσίων και ιδιωτικών συλλογών. Ο Φασιανός ασχολήθηκε επίσης με την χαρακτική, τον σχεδιασμό αφισών, καθώς και την σκηνογραφία, συνεργαζόμενος κυρίως με το Εθνικό Θέατρο Αθηνών, ενώ ανέλαβε και την εικονογράφηση βιβλίων σημαντικών ποιητών και συγγραφέων, σε Ελλάδα και εξωτερικό. Ο Φασιανός συνέδεε πάντοτε το έργο του με την ποίηση και τη λογοτεχνία και ο ίδιος είχε γράψει και εκδώσει δικά του κείμενα, πεζά και ποιητικά. Το ζωγραφικό έργο του Φασιανού χαρακτηρίζεται από καθαρές και ενιαίες χρωματικές ενότητες, ένα ελεύθερο σχέδιο το οποίο συνδυάζει αριστοτεχνικά μια αίσθηση παιδικότητας και βαθιάς ευαισθησίας, με κυρίαρχες τις ανθρώπινες μορφές όπως η φιγούρα του καπνιστή, του ποδηλάτη, του ζευγαριού, αλλά συχνά και νεκρές φύσεις.
Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο, με τίτλο «Αλέκος Φασιανός Στην Παλιά Γειτονιά», παραγωγής 1993 και σε σκηνοθεσία Λάκη Παπαστάθη, προβάλλονται πλάνα αρχειακού υλικού του ίδιου του καλλιτέχνη από τη δεκαετία του 1960 και στη συνέχεια βλέπουμε τον ίδιο να περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο εμπνέεται στην καλλιτεχνική του δημιουργία. Ακολούθως στο καφενείο της αθηναϊκής γειτονιάς του Αγίου Παύλου, κοντά στον Κολωνό, όπου μεγάλωσε ο Φασιανός, παρακολουθούμε συνάντηση του καλλιτέχνη με έναν Βέλγο συλλέκτη, με τον συλλέκτη και φίλο του Σπύρο Τσουράπη, καθώς και με τον εκδότη Απόστολο Γαβρά, οι οποίοι μιλούν για το έργο του και συζητούν μαζί του. Περιλαμβάνονται επίσης πλάνα του Φασιανού ο οποίος συζητάει με τους θαμώνες του καφενείου και θυμούνται την παιδική τους ηλικία, ενώ το απόσπασμα κλείνει με πλάνα του νεαρού φοιτητή της Σχολής Καλών Τεχνών, Αλέκου Φασιανού. Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ για τον μεγάλο Έλληνα ζωγράφο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 16 Ιανουαρίου 2022. Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://archive.ert.gr/69029/

 

[Nascentes morimur]

Ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο μεγάλος Έλληνας λαϊκός συνθέτης, στιχουργός και τραγουδιστής από τους σημαντικότερους του 20ου αιώνα, γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1915 στα Τρίκαλα Θεσσαλίας και πέθανε στο Λονδίνο την ίδια ημέρα το 1984, αφήνοντας πίσω μια πλούσια μουσική παρακαταθήκη και έντονη τη σφραγίδα του στην πορεία και την εξέλιξη της ελληνικής μουσικής. Ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης είχε πει πως "θα θελε να λογαριάζεται σαν ένας ταπεινός μαθητής του Τσιτσάνη".
Δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ ένα σπάνιο ντοκουμέντο με τη συνάντηση των δύο κορυφαίων δημιουργών τον Αύγουστο του 1983 σε συναυλία που διοργάνωσε ο Μίκης Θεοδωράκης προς τιμήν του Τσιτσάνη στον Κοκκινόβραχο της Νίκαιας, σημερινό Κατράκειο. Ήταν από τις πρώτες εκδηλώσεις που άρχισαν να πραγματοποιούνται στα παλιά λατομεία-νταμάρια της Νίκαιας (όπως σε Βύρωνα και Πετρούπολη) γνωστές κι ως «Γιορτές των Βράχων».
Στη συναυλία, στην οποία η ανταπόκριση του κόσμου ήταν συγκλονιστική, ιστορικός έμεινε ο χαιρετισμός του Μίκη Θεοδωράκη προς τον Τσιτσάνη μιλώντας για την προσφορά του στη μουσική όπου μεταξύ άλλων τον αποκαλεί "δάσκαλο όλων των μουσικών και ποιητών', ενώ στα πλάνα ο Τσιτσάνης φαίνεται εμφανώς συγκινημένος. Ιστορική στιγμή της συναυλίας όταν ο Τσιτσάνης με τον Θεοδωράκη τραγούδησαν μαζί το «Κάποια μάνα αναστενάζει».
Συμμετέχουν ακόμη ο Γιώργος Νταλάρας και ο Αντώνης Καλογιάννης. Ο Βασίλης Τσιτσάνης, έχοντας στο πλευρό του την Ελένη Γεράνη, τραγουδά μεγάλες του επιτυχίες.
Το απόσπασμα προέρχεται από το πρόγραμμα της 26ης Δεκεμβρίου 1983 "ΒΡΑΔΥΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΤΣΙΤΣΑΝΗ" που μετέδωσε μαγνητοσκοπημένη τη συναυλία. Σκηνοθεσία: Στέλιος Ράλλης.
Παραγωγή ΕΡΤ-1.
Δείτε τη ολόκληρη εδώ: https://www.ert.gr/.../vasilis-tsitsanis-18-ianoyarioy.../

 

[Nascentes morimur]

19 Ιανουαρίου 1980 κάνει τηλεοπτική πρεμιέρα η σειρά «Λωξάντρα», βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου. Το μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου ξετυλίγει την ιστορία μιας Πολίτισσας που έζησε στην πολυπολιτισμική Κωνσταντινούπολη στα τέλη του 19ου αιώνα και πέθανε πλήρης ημερών λίγα χρόνια μετά την είσοδο του 20ού αιώνα, αφήγηση βασισμένη στην πραγματική γιαγιά της συγγραφέως.
Η τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου, με πρωταγωνίστρια τη Μπέτυ Βαλάση που σφράγισε με την ερμηνεία της τον ομώνυμο ρόλο, αγαπήθηκε από το κοινό και γνώρισε πρωτοφανή επιτυχία. Ήταν το τελευταίο ασπρόμαυρο σίριαλ της ΕΡΤ που ολοκληρώθηκε σε 30 επεισόδια.
Η εκπομπή "ΤΟ ΣΗΡΙΑΛ ΤΩΝ ΣΗΡΙΑΛ" του 1992 με τη Ρένα Θεολογίδου, κάνοντας αναδρομή σε σίριαλ της ΕΡΤ που άφησαν εποχή, είχε παρουσιάσει αφιέρωμα στην "Λωξάντρα" με καλεσμένους την ηθοποιό Μπέτυ Βαλάση και τον σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου οι οποίοι θυμούνται την εποχή που γυριζόταν η σειρά, αφηγούνται μνήμες σε σχέση με τους συντελεστές και τα γυρίσματα, τους χαρακτήρες και την ατμόσφαιρα του βιβλίου. Η Μπέτυ Βαλάση, μιλά για τον ρόλο της Λωξάντρας, που την καθιέρωσε στο ευρύ κοινό και για την μεγάλη απήχηση της σειράς στον κόσμο.
Προβάλλονται χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το σίριαλ όπου έπαιζαν, επίσης, οι ηθοποιοί: Γιάννης Αργύρης (Δημητρός), Ανθή Ανδρεοπούλου (Κλειώ), Αλμπέρτο Εσκενάζυ (Γιωργάκης), Άννα Γεραλή (Αγαθή), Πάνος Χατζηκουτσέλης (Αλεκάκης), Γιώργος Κυρίτσης (Θόδωρος), Σοφοκλής Πέππας (Γιώργος), κ.ά.
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/archeio/

 

[Nascentes morimur]

Ο πρωτοπόρος λογοτέχνης Γιάννης Σκαρίμπας έφυγε από τη ζωή την 21η Ιανουαρίου 1984. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Χαλκίδα και το πολύπλευρο έργο του περιλαμβάνει διηγήματα, μυθιστορήματα, ποίηση, θεατρικά κείμενα, ιστορικές μελέτες, δοκίμια και κριτικές. Ο Σκαρίμπας θεωρείται από τους πρώτους και σημαντικότερους υπερρεαλιστές Έλληνες λογοτέχνες, τα κείμενά του προκάλεσαν αίσθηση και το όνομά του συνδέθηκε με μία αιχμηρή και ταυτόχρονα καινοτόμο γραφή και ένα πνεύμα σύγκρουσης με το κοινωνικό κατεστημένο και τις κυρίαρχες αστικές αξίες. Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κασπίρη και παραγωγής 1985, αφιερωμένο στον ίδιο, βλέπουμε και ακούμε τον Σκαρίμπα να μιλάει για τον θάνατο και για το ρόλο του στη ζωή, ενώ μαθαίνουμε για τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία μέχρι την πρώτη του επίσημη συνάντηση με το αναγνωστικό κοινό το 1929 όταν δημοσιεύεται το διήγημα του «Ο καπετάν Σουρμελής ο Στουραΐτης». Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο θανάτου του Γιάννη Σκαρίμπα.
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/archeio/


Εαυτούληδες

Ως ωραία ήταν μου απόψε η λύπη,
ήρθαν όλα σιωπηλά χωρίς πάθη
και με ήβραν —χωρίς κανέν' να μου λείπει—
τα λάθη.

Κι ως τα γνώρισα όλα-μου γύρω — μπραμ-πάφες
όλα κράταγαν, τρουμπέτες και βιόλες
—ΕΑΥΤΟΥΛΗΔΕΣ που με βλέπαν, oι γκάφες-
μου όλες.

A!... τι θίασος λίγον τι από αλήτες
μουζικάντες μεθυσμένους και φάλτσους,
έτσι ως έμοιαζαν — με πρισμένες τις μύτες—
παλιάτσους.

Και τι έμπνευση να μου δώσουν τη βέργα
μπρος σε τρίποδα με κάντα μυστήρια,
όπου γράφονταν τ' αποτυχημένα-μου έργα
—εμβατήρια!

Α... τι έμπνευση!... Μαιτρ του φάλτσου 'γώ πάντα,
με τη βέργα-μου τώρα ψηλά —λέω— με τρόμους
νά, με δαύτη-μου να παρελάσω τη μπάντα
στούς δρόμους.

Kι ως πισώκωλα θα παγαίνω πατώντας,
μες σε κόρνα θα τα βροντούν και σαντούρια
οι παλιάτσοί-μου — στον αέρα πηδώντας —
τα θούρια...

 

[Nascentes morimur]

Ο μεγάλος Έλληνας σκηνοθέτης Θόδωρος Αγγελόπουλος έφυγε από τη ζωή στις 24 Ιανουαρίου 2012. Ο Αγγελόπουλος γεννήθηκε το 1935 στην Αθήνα, ξεκίνησε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή και έπειτα στο Παρίσι γαλλική φιλολογία και εθνολογία για να καταλήξει στις κινηματογραφικές σπουδές. Οι ταινίες του προσεγγίζουν διαφορετικές θεματικές όπως το ζήτημα των ιδεολογικών συγκρούσεων γύρω από το σοσιαλισμό, το νόστο, την ιστορική, συλλογική και προσωπική μνήμη, τη μεταφυσική αναζήτηση, την αγωνία για το μέλλον της ανθρωπότητας, τις προκλήσεις μίας νέας εποχής και την πρόταση για έναν νέο ανθρωπισμό πέρα από σύνορα και διαχωρισμούς. Το κινηματογραφικό έργο του κατατάσσεται στα σημαντικότερα του παγκόσμιου κινηματογράφου και έχει επανειλημμένα βραβευθεί σε διεθνή φεστιβάλ. Το 2012 κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «Η άλλη θάλασσα» ο σκηνοθέτης τραυματίστηκε σοβαρά από διερχόμενη μοτοσικλέτα με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του. Το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο 10 ετών από το θάνατο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, παρουσιάζει απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ της σειράς «Παρασκήνιο» με τίτλο «Θόδωρος Αγγελόπουλος - Η Συντήρηση των Ταινιών και η Κινηματογραφική Μνήμη» παραγωγής 1990. Ο σκηνοθέτης μιλάει για τις ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες-σταθμούς ως φορείς μνήμης της οπτικοακουστικής πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάγκη να διασωθούν και να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές και αναφέρεται στην κινηματογραφική αρχειακή συνείδηση και πρακτική που ήδη εφαρμόζεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τέλος περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τις παλαιότερες ταινίες του με αφορμή την επιστροφή σε αυτές προκειμένου να ασχοληθεί με την αποκατάσταση και συντήρησή τους.
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/.../thodoros-aggelopoylos-24.../

===============

Πέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο του σπουδαίου ανθρώπου του θεάτρου Σπύρου Ευαγγελάτου. Σκηνοθέτης και θεωρητικός του θεάτρου, ιδρυτής του «Αμφι-θεάτρου», αλλά και πανεπιστημιακός δάσκαλος και Ακαδημαϊκός, ο Σπύρος Ευαγγελάτος ήταν μια σημαίνουσα προσωπικότητα του ελληνικού θεάτρου. Γιος του αρχιμουσικού Αντίοχου Ευαγγελάτου και της αρπίστριας Ξένης Μπουρεξάκη, ακολούθησε σπουδές στη φιλολογία-ανακηρύχθηκε διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών-στη θεατρολογία, καθώς και στο θέατρο. Πρωτοεμφανίστηκε ως σκηνοθέτης το 1962 με τον «Φουρτουνάτο» του Μάρκου-Αντωνίου Φωσκόλου. Το 1975 ίδρυσε το «Αμφι-θέατρο», θεατρική σκηνή που λειτούργησε μέχρι το 2011. Ο Σπύρος Ευαγγελάτος σκηνοθέτησε συνολικά πάνω από 160 θεατρικά έργα και πάνω από 50 όπερες, ενώ διετέλεσε από το 1989 Καθηγητής Θεατρικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 2005, και Πρόεδρός της.Έφυγε από τη ζωή στις 24 Ιανουαρίου 2017.
Με αφορμή την επέτειο των πέντε ετών από τον θάνατό του, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει μια εκπομπή της σειράς θεατρικών εκπομπών «Πρόσωπα Θεάτρου», παραγωγής 1983, στην οποία παρουσιάζεται η ζωή και καλλιτεχνική πορεία του Σπύρου Ευαγγελάτου, μέσα από την προσωπική του αφήγηση. Για τον ίδιο μιλά ακόμη η Λήδα Τασοπούλου, ενώ ακούγεται ηχητικό μήνυμα της αδερφής του Δάφνης Ευαγγελάτου. Προβάλλονται ακόμη, στιγμιότυπα από οικογενειακές στιγμές με την τετράχρονη Κατερίνα Ευαγγελάτου.
Στο απόσπασμα της εκπομπής ο σκηνοθέτης μιλά για τη δημιουργία του "Αμφι-θεάτρου" το 1975 και για τον τρόπο εργασίας του-μια συλλογική δραματουργική εργασία, με τη συμμετοχή των συντελεστών της παράστασης. Προβάλλονται πλάνα από την παράσταση "Προμηθέας Δεσμώτης" (1983).
Μπορείτε να δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα εδώ:
https://www.ert.gr/archeio/

 

[Nascentes morimur]

#ΣανΣήμερα 27 Ιανουαρίου - Ημέρα μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος
Ο Ισαάκ Μιζάν (θαν. 2021) από την Άρτα, επιζήσας του Ολοκαυτώματος από την (πρώην) Ισραηλιτική Εβραϊκή Κοινότητα Άρτας αφηγείται στον φακό της εκπομπής "ΕΞΙΣΤΟΡΕΙΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΕΙΝ" την τραγική προσωπική του εμπειρία από τον διωγμό των Ελλήνων Εβραίων από τους Ναζί, τη σύλληψη και το ταξίδι θανάτου προς το Άουσβιτς, ανακαλώντας στη μνήμη του τις συνθήκες εγκλεισμού και τη φρίκη του μεγαλύτερου ναζιστικού στρατοπέδου εξόντωσης.
Η εκπομπή, παραγωγής του 2009, με θέμα το Ολοκαύτωμα και τους Έλληνες Εβραίους, που επιμελείται και παρουσιάζει ο Γιάννης Τζαννετάκος, περιλαμβάνει ακόμη συνέντευξη του επιζώντα του Άουσβιτς Σαμ Νεχαμά και της ιστορικού Οντέτ Βαρών-Βασάρ. Γίνεται αναφορά στο σχέδιο του εκτοπισμού και της εξόντωσης των Εβραίων με την ονομασία «Τελική Λύση» η εφαρμογή του οποίου ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1943, καθώς και στη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα στην Ελλάδα που ήταν εκείνη της Θεσσαλονίκης η οποία εξοντώθηκε σχεδόν στο σύνολό της, ανιχνεύοντας τις αιτίες που στάθηκε αδύνατο να αποφευχθεί.
Δείτε όλη την εκπομπή εδώ: https://www.ert.gr/.../imera-mnimis-thymaton-toy.../

 

[Nascentes morimur]

Στις 29 Ιανουαρίου 2000, με την ολοκλήρωση των δύο νέων γραμμών, το μετρό της Αθήνας ανοίγει τις πύλες του για τους επιβάτες της πόλης. Τα έργα για τη δημιουργία του αθηναϊκού μετρό, τα οποία διήρκησαν από το 1992 έως το 1999, έδωσαν την ευκαιρία να πραγματοποιηθεί η μεγαλύτερη έως τώρα ανασκαφή μέσα στην πυκνοκατοικημένη πόλη της Αθήνας, σε μια συνολική έκταση 65 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων. Οι ανασκαφές αυτές, έφεραν στο φως, πάνω από 30.000 αρχαιολογικά ευρήματα. Κάποια από αυτά κοσμούν τους κεντρικούς σταθμούς του αθηναϊκού μητροπολιτικού σιδηροδρόμου: οι πήλινοι σωλήνες του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου, ο κλίβανος από ένα εργαστήριο κεραμικής, οξυπύθμενοι αμφορείς για τη μεταφορά προϊόντων στα πλοία, μια πήλινη κυψέλη για μέλισσες, ένας τάφος σκύλου γεμάτος αφιερώματα, αντικείμενα καθημερινής χρήσης και πολλά άλλα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ευρήματα, τα οποία παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ "Mediterraneo- Η πόλη κάτω από την πόλη", παραγωγής 2001.
Μπορείτε να δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ με την αφορμή αυτή της συμπλήρωσης είκοσι δύο ετών λειτουργίας του αθηναϊκού μετρό εδώ:
https://www.ert.gr/archeio/

 

[Nascentes morimur]

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης (1916-2011), ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λυρικούς ποιητές της μεταπολεμικής περιόδου, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, έφυγε από τη ζωή την 1η Φεβρουαρίου 2011.
Ήταν αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 1999 και είχε λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων. Ανάμεσά τους, δύο σημαντικά διεθνή βραβεία: Το Βραβείο Γκόντφριντ φον Χέρντερ από το Παν/μιο της Βιέννης και το Παγκόσμιο Βραβείο Μυστικιστικής Ποίησης του Ισπανικού Ιδρύματος Φερνάρντο Ρίελο από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (Νέα Υόρκη, 1988).
Γεννήθηκε και έζησε στη Θεσσαλονίκη. Την πρώτη του ποιητική εμφάνιση έκανε σε ηλικία είκοσι ενός ετών στο πρωτοποριακό περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες». Το 1949 κυκλοφορεί την πρώτη του ποιητική συλλογή "Φύλλα Ύπνου".
Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Παν/μίου Θεσσαλονίκης και άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου. Ανήκε στον φιλολογικό κύκλο του Νικόλαου Γαβριήλ Πεντζίκη και όπως οι λογοτέχνες της γενιάς του '30 επηρεάστηκαν από τη γαλλική σχολή του συμβολισμού και από τον υπερρεαλισμό. Συνδέθηκε φιλικά με τον Οδυσσέα Ελύτη, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει "βαθύ γνώστη της λυρικής τέχνης", και με άλλες σπουδαίες πνευματικές προσωπικότητες της εποχής του, όπως τον Νίκο Καζαντζάκη.
Το ποιητικό του έργο περιλαμβάνει 22 ποιητικές συλλογές. Μεταφράσθηκε σε πολλές ξένες γλώσσες και ο ίδιος μετέφρασε Γάλλους, Ισπανούς και Λατινοαμερικανούς ποιητές. Η μεγαλύτερη αποδοχή της ποίησής του έγινε στην Ισπανία και στις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει συνέντευξή του στην εκπομπή «ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ» και στον δημοσιογράφο Άρη Σκιαδόπουλο, τον Μάιο του 1999 με την ευκαιρία της αναγόρευσής του ως αντεπιστέλλοντος μέλους της Ακαδημίας Αθηνών. Ο ίδιος ο ποιητής απαγγέλει ποιηματά του, οπως το "Δακρυρροούσα" από την ποιητική συλλογή "Η Μεταμόρφωση" που έγραψε για το θάνατο της μητέρας του.
Δείτε όλη την εκπομπή εδώ:
https://www.ert.gr/.../takis-varvitsiotis-1-fevroyarioy.../

 

[Nascentes morimur]

Στις 31 Ιανουαρίου 2022 έφυγε από τη ζωή ο σημαντικός Έλληνας συνθέτης, ενορχηστρωτής και ντράμερ Νίκος Αντύπας. Ξεκίνησε τη μουσική του πορεία σε νεαρή ηλικία ως ντράμερ σε συγκροτήματα όπως οι Ιωνάθαν, και οι Sunset και ακολούθησε η συμμετοχή του στο σημαντικό Ελληνικό συγκρότημα Socrates και τους δίσκους "Waiting for something"(1980), "Breaking through"(1981) και "Plaza"(1983). Συνεργάστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα με τη στιχουργό Λίνα Νικολακοπούλου και ασχολήθηκε με την ενορχήστρωση και τη σύνθεση σε πολλούς δίσκους σημαντικών Ελλήνων μουσικών όπως οι Χάρης και Πάνος Κατσιμίχα, η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Χάρις Αλεξίου, η Άλκηστη Πρωτοψάλτη, ο Γιώργος Νταλάρας, η Ελένη Βιτάλη, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, η Τάνια Τσανακλίδου, ο Μανώλης Λιδάκης, η Μαρινέλλα, η Καίτη Γαρμπή και η Νανά Μούσχουρη για να αναφερθούν μόνο μερικοί εξ’ αυτών. Σημειώνονται ενδεικτικά η ενορχήστρωση του δίσκου "Ζεστά ποτά" των αδερφών Κατσιμίχα και του δίσκου "Δι' ευχών" (1992) της Χ. Αλεξίου, η σύνθεση στο δίσκο "Σαν ηφαίστειο που ξυπνά" (1997) της Αλ. Πρωτοψάλτη και ο προσωπικός του δίσκος "Θεατής" (1998) με τις συμμετοχές του Γιάννη Κότσιρα και της Έλλης Πασπαλά. Συνεργάστηκε επανειλημμένα με τον φίλο του, μεγάλο κιθαρίστα και ιδρυτικό μέλος των Socrates, Γιάννη Σπάθα. Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το Αρχείο της ΕΡΤ και την εκπομπή «Συναντήσεις» του Λευτέρη Παπαδόπουλου, παραγωγής 2007, ο Νίκος Αντύπας θυμάται τα πρώτα του βήματα ως μουσικός, την πρώτη φορά που είδε τον Σπάθα να παίζει κιθάρα και έπειτα τη συμμετοχή του στους Socrates, με τους Αντώνη Τουρκογιώργη και Γιάννη Σπάθα, αναφέρεται στο συνδυασμό της δυτικής ροκ με ακούσματα από τη δημοτική μουσική, τις εμφανίσεις τους στο Κύτταρο, το ταξίδι με το συγκρότημα στην Αγγλία το 1979 και την περιοδεία με τους UFO.

Απόσπασμα από την εκπομπή της ΕΡΤ "Πρόσωπα στο τραγούδι" αφιερωμένη στον Νίκο Αντύπα (1997)
Σκηνοθεσία: Δάφνη Τζαφέρη
Δημοσιογραφική επιμέλεια: Άννα Βλαβιανού

 

[Nascentes morimur]

Πέντε χρόνια χωρίς τον αγαπημένο Έλληνα συνθέτη, στιχουργό και ερμηνευτή Λουκιανό Κηλαηδόνη που έφυγε από τη ζωή στις 7 Φεβρουαρίου 2017.
Το δισκογραφικό του ξεκίνημα έγινε το 1970 με τον κύκλο τραγουδιών «Η πόλη μας», από το ομώνυμο θεατρικό έργο, σε στίχους Κωστούλας Μητροπούλου, για τις φωνές της Βίκυς Μοσχολιού και του Μανώλη Μητσιά που βρισκόταν τότε στα πρώτα του βήματα.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την πρώτη έγχρωμη «Μουσική Βραδυά» του Γιώργου Παπαστεφάνου που γυρίστηκε το 1980, αφιερωμένη στην 10χρονη πορεία του Λουκιανού Κηλαηδόνη και στις μνήμες των εφηβικών χρόνων του ’50 που πέρασαν στα τραγούδια του αγαπημένου μουσικοσυνθέτη.
Ξεχωριστή ήταν η ενότητα της εκπομπής με τον Θανάση Βέγγο ο οποίος θυμάται τη συνεργασία του με τον Λουκιανό Κηλαηδόνη στα θέατρα Ριάλτο και Βρετάνια το 1977 και 1978, στα έργα «Μαμ κακά κοκό και νάνι» και «Τι έκανες στον Τρωικό πόλεμο Θανάση;» σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη. Ερμηνεύει από εκείνες τις παραστάσεις τα τραγούδια «Είμαι Έλλην αθλητής» και «Εμπρός παιδιά», σε μουσική Κηλαηδόνη και σε στίχους του Γιώργου Μιχαηλίδη ενώ στο πιάνο συνοδεύει ο Λουκιανός. Περιέχεται επίσης, απόσπασμα με την Άννα Καλουτά σε κινηματογραφικό τραγούδι του Κηλαηδόνη σε στίχους Λευτ. Παπαδόπουλου από την ταινία του Π.Βούλγαρη «Ελευθέριος Βενιζέλος, 1910-1927» (1980).
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή, με τραγούδια από την πρώτη του δισκογραφική δουλειά "Η πόλη μας", τα "Μικροαστικά (1973) και τη συνεργασία του Κηλαηδόνη με το "Ελεύθερο Θέατρο",
πατώντας εδώ: https://www.ert.gr/.../loykianos-kilaidonis-7.../

 

[Nascentes morimur]

#ΣανΣήμερα συμπληρώνονται 165 χρόνια από τον θάνατο του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού, όταν άφησε την τελευταία του πνοή στην Κέρκυρα την 9η Φεβρουαρίου 1857. Προς τιμήν του η ίδια ημέρα καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας. Ο Σολωμός, ως προς το γλωσσικό ζήτημα, είχε ταχθεί με τη θέση όσων υποστήριζαν την ομιλουμένη, τη γλώσσα του λαού, και τη θέση αυτή υπερασπίστηκε με το έργο του, γραμμένο σε δημοτική γλώσσα.
Δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ το ντοκιμαντέρ του Τάσου Ψαρρά για το Διονύσιο Σολωμό, παραγωγής του 2017, στο πλαίσιο της σειράς «Εποχές και Συγγραφείς», που ερευνά τη ζωή και το έργο του, σε σχέση με την ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα της εποχής του. Το ντοκιμαντέρ εντάσσεται σε αφιέρωμα για τα 160 χρόνια από το θάνατο του Σολωμού, και αναφέρεται στον ποιητή και το έργο του με βάση σύγχρονες φιλολογικές μελέτες γύρω από αυτό. Το αφιέρωμα, αποτέλεσμα μακράς διάρκειας έρευνας του Τάσου Ψαρρά, περιλαμβάνει πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό από σημαντικά ιδιωτικά και δημόσια αρχεία, μουσεία και βιβλιοθήκες, όπως και συνεντεύξεις σημαντικών μελετητών του έργου του Σολωμού.
Στο απόσπασμα γίνεται λόγος για την απήχηση του έργου του Διονύσιου Σολωμού στους συγχρόνους του αμέσως μετά τον θάνατό του και την πρόσληψή του από το νεοελληνικό κράτος ως εθνικού ποιητή το 1865 σε σχέση με την κυρίαρχη ιδεολογία του μεγαλοϊδεατισμού, μέσα στα ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενα εκείνης της περιόδου. Μιλούν οι: Κατερίνα Τικτοπούλου, καθηγήτρια Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ. και συγγραφέας, Μαρία Δεληβοριά, συγγραφέας, Γιάννης Παπαθεοδώρου, καθ. Ελληνικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ο Γιώργος Ανδρειωμένος, καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Δείτε ολόκληρο το ντοκιμαντέρ εδώ: https://www.ert.gr/.../dionysios-solomos-9-fevroyarioy-1857/