Η θρησκεία μαζί με την γλώσσα ήταν η κιβωτός που κράτησε στους Έλληνες την ξεχωριστή ταυτότητα η οποία άντεξε έπι 400 χρόνια μέσα στην οθωμανική αυτοκρατορία.
Λειτουργική γλώσσα της εκκλησίας τότε όπως και τώρα ήταν η ελληνιστική κοινή.
Η ιστορία, οι ήρωες, οι παραδόσεις, η ελπίδα της απελευθέρωσης διασώθηκαν στην συνείδηση μέσω της εκκλησίας.
Αυτή είναι η έννοια του κρυφού σχολειού και έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην διατήρηση του έθνους όσο και αν αυτό ξινίζει στους σύγχρονους αποδομητές.
όπως έλεγαν και οι ίδιοι οι αγωνιστές...
«για του χριστού την πίστη την αγία, και της πατρίδος της ελευθερία»
και
«Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος», στην Προκήρυξη της 24ης Φεβρουαρίου του 1821 από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.