Προσωπικά τάσσομαι υπέρ της ενοποίησης της Ευρώπης αλλά θεωρώ κι εγώ πως υπό τις παρούσες συνθήκες είναι δύσκολο.
Η στενότερη συνεργασία των ευρωπαϊκών κρατών αποτελεί, καλώς ή κακώς, μονόδρομο αν θέλουμε η Ευρώπη να έχει ισχυρή φωνή στις διεθνείς υποθέσεις. Βλέπουμε τώρα με τον ουκρανικό πόλεμο ότι η Ευρώπη δεν ακούγεται, δεν παίρνει η ίδια αυτόνομες αποφάσεις αλλά ακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις τη γραμμή των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν το αναφέρω απαραίτητα ως κακό, αλλά Η.Π.Α. και Ε.Ε. πρέπει να συνδιαλέγονται και να διαπραγματεύονται ισοδύναμα και όχι οι πρώτες να δίνουν τη γραμμή στη δεύτερη.
Η ισχυρότερη φωνή δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν εντός της ίδιας της Ε.Ε. υπάρχουν παραφωνίες, άλλωστε είναι γνωστό ότι δεν υπάρχει ενιαία εξωτερική πολιτική της Ένωσης. Υπό το χαλαρό καθεστώς που ισχύει τώρα, οι ελληνοτουρκικές διαφορές δε θα γίνουν ποτέ σε απόλυτο βαθμό ευρωτουρκικές, όπως υποστηρίζεται μερικές φορές. Αν όμως η Ε.Ε. ήταν ένα ενιαίο κράτος, θα αποτελούσαν πράγματι οι ενέργειες της Τουρκίας παραβίαση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και όχι απλώς της ελληνικής.
Πώς θα μπορούσε όμως να είναι εφικτή η μετατροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε Η.Π.Ε.; Σίγουρα είναι κάτι που δε γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Ένα πρώτο βήμα θα ήταν η υιοθέτηση ενεργούς πολιτικής διεύρυνσης του μπλοκ με την ένταξη κρατών, π.χ., των Δυτικών Βαλκανίων (έτσι θα λυνόταν το πρόβλημα της γεωγραφίας για παράδειγμα). Στη συνέχεια θα έπρεπε να επιδιωχθεί η επιδίωξη της αρμοδιότητας της Ε.Ε. και σε άλλους τομείς και η επιβολή του κοινού νομίσματος σε όλα τα μέλη. Η παραχώρηση όμως αρμοδιοτήτων από τις εθνικές κυβερνήσεις στη μελλοντική ομοσπονδιακή κυβέρνηση οφείλει να είναι σταδιακή και παράλληλα να ενισχυθεί η συμμετοχή των Ευρωπαίων πολιτών στην ανάδειξη των εκτελεστικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να μην κυριαρχήσει ένα αίσθημα ότι η εξουσία απομακρύνεται από αυτούς και χάνεται η δημοκρατία. Πώς; Με τη θέσπιση, λ.χ., του πόστου του "Προέδρου της Ε.Ε." που οι πολίτες θα ψήφιζαν κατά τρόπο παρόμοιο με τις Η.Π.Α. (προσωπική μου άποψη αυτό να μη γινόταν βέβαια με σώμα εκλεκτόρων αλλά με πιο αναλογικό τρόπο).
Φυσικά υπάρχουν εμπόδια που μοιάζουν ανυπέρβλητα όπως οι μεγάλες πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των λαών της Ένωσης. Ένα ομόσπονδο κράτος θα ήταν σε κάθε περίπτωση ανομοιογενές· απόλυτη αντιμετώπιση αυτού του εμποδίου δεν γίνεται εκ των πραγμάτων να υπάρξει, αλλά θα βοηθούσε η επένδυση στην οικοδόμηση μίας ενιαίας ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Κατά τη διάρκεια της παραχώρησης αρμοδιοτήτων και πριν την κήρυξη της Ε.Ε. σε ένα ενιαίο κράτος, μεταβατική περίοδος που θα διαρκούσε αρκετά χρόνια αν μη τι άλλο, βασική μέριμνα θα έπρεπε να δοθεί στη γεφύρωση του χάσματος Βορρά και Νότου. Και σε αυτό το σημείο δε μπορεί να υπάρξει απόλυτη σύγκλιση, αλλά μπορεί σίγουρα να γίνει μία προσέγγιση. Οι όροι θα είναι διαφορετικοί αν η Γερμανία, για παράδειγμα, γνωρίζει ότι σύντομα θα είναι στην ίδια χώρα με την Ελλάδα και επομένως η ανάπτυξη της τελευταίας συμφέρει και την ίδια.
Η περαιτέρω ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί, δίχως αμφισβήτηση, ένα υπερβολικά φιλόδοξο σχέδιο που ρεαλιστικά μιλώντας δεν έχει σοβαρές πιθανότητες υλοποίησης στο ορατό μέλλον. Καλό θα ήταν όμως να το ξανασκεφτούμε σε μία εποχή υπερβολικού ανταγωνισμού μεταξύ των διεθνών δυνάμεων και κρίσεων που προκαλούν κλυδωνισμούς στην ευρωπαϊκή κοινωνία και οικονομία.
