Απλά επέλεξαν ένα φυσικό αντικείμενο στην τύχη και αποφάσισαν να το κάνουν σύμβολο...nothing special about it. Τα σύμβολα έχουν δύναμη , αλλά όχι τόσο πολύ όσο νομίζουμε.
Και πάλι, υπεραπλούστευση κατά τη γνώμη μου. Κάτι τόσο μηδενιστικό δεν έχω δει να διατυπώνεται ούτε από τους πιο ακραίους υποστηρικτές της άποψης κατά της απαγόρευσης, και έχω διαβάσει πολλές σχετικές νομολογιακές αποφάσεις.
Καταρχάς δεν επιλέχθηκε στην τύχη η μπούρκα ή το νικάμπ... έχει ξεκάθαρο σκοπό την απόκρυψη όλου του γυναικείου σώματος. Τόσο για την προστασία της "ιδιοκτησίας" των αντρών όσο και γιατί η γυναίκα θεωρούταν πως δεν έπρεπε να βγαίνει από το σπίτι. Αν ήταν τόσο ανάγκη να βγει, έπρεπε να καταπνίξει όλη την προσωπικότητά της και να ισοπεδωθεί σε μια ακραία τυποποίηση ώστε να μην ξεχωρίζει. Ξεκάθαρα δεν αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο, αλλά ως ένα αναλώσιμο, τυποποιημένο και ανώνυμο αναπαραγωγικό αντικείμενο. Το νικάμπ δεν είναι ένα φυσικό αντικείμενο που επιλέχτηκε στην τύχη, αλλά ένα μέσο με σαφή σκοπό να πετύχει ακριβώς αυτή την εκμηδένιση που περιγράφω παραπάνω. Αυτό ούτε οι μουσουλμάνοι μελετητές δεν το αμφισβητούν.
Έπειτα, δεν μπορείς να παραγνωρίσεις πως είναι μια πρακτική όχι στην ευχέρεια των γυναικών, αλλά που τους επιβάλλεται. Συνεπώς, το να ανέχεσαι την ετερόνομη επιβολή(που δεν είναι παρά σιωπηρή επιβολή) της μπούρκας στις γυναίκες δε διαφέρει ποιοτικά ιδιαίτερα από την απαγόρευσή της. Και τα δύο εξίσου "φασιστικά" ακούγονται. Αν κατά το ισλάμ η χρήση της μπούρκας ήταν στην ευχέρεια της γυναίκας, θα είχαμε εντελώς διαφορετική συζήτηση.
Περαιτέρω, ειδικά το νικάμπ, εγείρει πολύ σοβαρά ζητήματα δημόσιας ασφάλειας. Δεν μπορείς να βγαίνεις έξω και να μην είσαι ταυτοποιήσιμος. Αυτό διευκολύνει εγκλήματα και δυσκολεύει την εξιχνίασή τους. Ταυτόχρονα, αντιστρατεύεται την ίδια την κοινωνικοποίηση και στην καλόπιστη συνδιαλλαγή με τους άλλους. Οι γύρω μας έχουν δικαίωμα να ξέρουν με ποιον συναλλάσσονται και εμείς υποχρέωση να μην το κρύβουμε. Αν πας σουπερ μάρκετ μέσα σε μια σκουπιδοσακούλα ο ιδιοκτήτης έχει κάθε δικαίωμα να αρνηθεί να σε εξυπηρετήσει. Επίσης, δεν μπορείς να μη συνεκτιμήσεις ότι το νικάμπ είναι σύμβολο πολλών τρομοκρατικών και φονταμενταλιστικών οργανώσεων.
Αυτά ακριβώς ήταν και τα ζητήματα που έθεσε η Γαλλία στην υπόθεση S.A.S.
Όπως και να χει, η απογύμνωση της μπούρκας από το κοινωνικό της νόημα είναι εξαιρετικά επιλεκτική και εν τέλει μεροληπτική. Μολονότι κι εγώ έχω αρκετούς ενδοιασμούς σχετικά με το θέμα(θεωρώ πως κατά πρώτο λόγο θα έπρεπε να απαγορευτεί το νικάμπ σε εκπαιδευτικές δομές, οι πιο ακραίες επεμβάσεις είναι λίγο πιο αμφισβητήσιμες και συζητήσιμες), αυτή η φαινομενική ουδετερότητα που καταλήγει σε ξεκάθαρη διάκριση και υποτίμηση σε βάρος των γυναικών είναι που με ξενερώνει. Τετράγωνη λογική που σκαλώνει στο δέντρο και χάνει το δάσος, διαιωνίζοντας διεστραμμένες κοινωνικές πρακτικές, που ποιοτικά δε διαφέρουν και τόσο με ήδη ποινικοποιημένες συμπεριφορές.
Αν το πάμε ετσι, μπορώ να προσβληθώ και από καποιον που βλεπω να φοράει σταυρο στον λαιμο. Είναι βάρβαρο σύμβολο, υποστηρίζει τη βία, και σκέφτεσαι την απάνθρωπη πράξη ανθρώπων να καρφώνουν έναν άντρα στα ξύλα. Και για να το πάω και στα άκρα, μπορώ επίσης να προσβληθώ όταν βλεπω κρεμασμένη την ελληνική σημαία που έχει τον σταυρο. Από την στιγμή που προσβάλλομαι, θα πρέπει να αλλάξει η σημαία, να απαγορευθούν τα κολιέ με τον σταυρο και οτιδήποτε ενισχύει την εικόνα αυτου. Βγάζει νόημα αυτο; Θεωρώ πως δεν βγάζει.
1. Δεν τίθεται μόνο θέμα προσβολής από τους άλλους, αλλά και ζητήματα δημοσίας ασφάλειας και καλόπιστης κοινωνικοποίησης, όπως αναφέρω παραπάνω.
2. Η χρήση της μπούρκας είναι ετερόνομη ε π ι β ο λ ή, η χρήση χριστιανικών συμβόλων αυτόνομη επιλογή.
3. Η μπούρκα είναι επιδεικτική προβολή πεποιθήσεων, ο σταυρός πολύ πιο διακριτικός(τα χει πει το ΕΔΔΑ αυτά).
4. Ο συμβολισμός της μπούρκας στην πλειονότητα των δυτικών χωρών σχετίζεται με τον εξευτελισμό της γυναίκας, ο σταυρός όμως για το μέσο άνθρωπο δεν ερμηνεύεται με τον τρόπο που λες. Αν αλλάξουν οι πεποιθήσεις του μέσου ανθρώπου σχετικά με το συμβολισμό του σταυρού, τότε θα έχουμε άλλη συζήτηση. Αλλά προς το παρόν αυτό δε συμβαίνει.
Συνεπώς, δε μιλάμε για ουσιωδώς όμοιες καταστάσεις, ώστε να πρέπει να αντιμετωπίζονται όμοια. Ίσα ίσα είναι ουσιωδώς ανόμοιες, γι αυτό πρέπει να αντιμετωπίζονται ανόμοια. Πάντως, σε πιο οριακές καταστάσεις, ακόμα και το να φοράς σταυρό έχει κριθεί παράνομο, σε περίπτωση πχ νοσοκόμας, επειδή μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη του ασθενή σχετικά με το αν η νοσοκόμα θα μεροληπτεί εις βάρος του + εγείρει ζητήματα ασφάλειας, πχ επαφή του σταυρού με πληγή του ασθενή. Επομένως, ακόμα και η χρηση του σταυρού δε δικαιολογείται σε κάθε περίπτωση απλώς και μόνο επειδή θέλει κάποιος να τον φοράει, αλλά σταθμίζεται με άλλα δικαιολογημένα συμφέροντα.
Η γνωστή Μαλαλα, η κοπέλα που γλύτωσε από τους Ταλιμπάν, είναι μουσουλμάνα και φοράει την Shayla, μια μαντήλα που είναι σαν φουλάρι και το φοράει στο κεφάλι. Το μαλλί της φαίνεται. Είναι φεμινίστρια και σπουδαία ακτιβίστρια. Θα της πείτε εσεις ότι είναι δήθεν ακτιβίστρια/ φεμινίστρια επειδή θέλει να φοράει την μαντίλα της; Ή πιστεύετε ότι είναι γνωστή και κάνει τετοιες δράσεις μόνο για τα μάτια του κόσμου;
Καλά κάνει εννοείται. Αλλά αυτό δεν είναι αντεπιχείρημα σε όσα λέμε, τουλάχιστον όχι σε όσα έχω πει εγώ. Προφανώς κάποιες γυναίκες ιδία βουλήσει επιλέγουν μπούρκα/νικάμπ και αδικούνται από την πλήρη απαγορευσή της. Ο προβληματισμός όμως είναι πώς θα σταθμίσουμε και θα εξισορροπήσουμε δίκαια τα συγκρουόμενα συμφέροντα(δημόσια ασφάλεια, δυτικές θεμελιακές αξίες, αναξιοπρεπής επιβολή σε ορισμένες γυναίκες που χρήζουν προστασίας vs θρησκευτική ελευθερία και γνήσια βούληση ορισμένων να τη φοράνε). Το σίγουρο είναι πως δεν υπάρχει η τέλεια λύση στο θέμα.
Συνεπώς, αυτό το επιχείρημα βρίσκεται εκτος του πεδίου προβληματισμού.
