Ουδέποτε είχα μία τέτοια και φυσικά ουδέποτε μπήκα στον κόπο να ψάξω οτιδήποτε, έστω και στις εγκυκλοπαίδειες οι οποίες κοσμούσαν τα ράφια των σαλονιών των φίλων ή συγγενών μου. Άλλωστε, αυτός πίστευα ότι ήταν ο κυριότερος λόγος ύπαρξης μιας εγκυκλοπαίδειας, να κοσμεί με τον ακατάβλητο όγκο της τα ράφια όσων ήθελαν να παραστήσουν τους μορφωμένους, στις γιορτές, στις δεξιώσεις, να βλέπουν οι καλεσμένοι και να θαυμάζουν τον άνθρωπο της γνώσης.
Ενώ ήμουν παιδί που δεν άφηνα κανένα έντυπο που να μην το πιάσω στα χέρια μου, βιβλίο, περιοδικό, εφημερίδα, κόμιξ, σταυρόλεξο, που να μην το ρουφήξω με θέρμη οπιομανούς, η εγκυκλοπαίδεια αποτελούσε μια χαρακτηριστική εξαίρεση. Θεωρούσα βαρετό να διαβάζω τα λήμματά της και την επόμενη στιγμή ξεχνούσα τα πάντα. Αφήστε που ποτέ δεν μου ανέθεσαν μια σχολική εργασία, στην οποία να χρειαστώ τη συνδρομή της. Έτσι, η εγκυκλοπαίδεια έγινε στο υποσυνείδητό μου συνώνυμο του "μπάζου", κατάλληλη ίσως όταν χρειάζεσαι βαρίδια για να τεντώσεις χαρτιά στο πάτωμα πριν βάψεις, ένα σπορ που επίσης σιχαίνομαι...
Αντίθετα, με την ηλεκτρονική διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια έχω αναπτύξει μια πιο καλή κι αγαθή σχέση, αφού τη χρησιμοποιώ κάθε τρεις και λίγο. Η πληθώρα των πληροφοριών, αν και όντως ανεπιβεβαίωτης αξιοπιστίας, έχει ωστόσο το πλεονέκτημα του στατιστικού μεγέθους, δηλαδή κάθε πληροφορία μπορεί εύκολα να διασταυρωθεί, λόγω της πληθώρας πηγών που μπορεί να βρει κανείς. Δεν είμαι άλλωστε και απολύτως βέβαιος -αυτό ας μας το πουν οι φίλοι των "ένα δάσος ξύλα" έντυπων εγκυκλοπαιδειών- ότι οι πηγές των παλιών καλών εντύπων μορφών ήταν απολύτως αξιόπιστες. Ακόμη όμως κι αν ήταν απόλυτα αξιόπιστες την εποχή που γράφονταν, μετά από λίγα χρόνια πολλά από τα γραφόμενά τους δεν θα ήταν πλέον σε ισχύ. Ελάτε όμως που οι άτιμες έντυπες εγκυκλοπαίδειες κόστιζαν κι ένα σκασμό χρήματα και το γραμμάτιο πήγαινε σύννεφο! Αυτά, δηλαδή η συνεχής ενημέρωση, το τσάμπα πράμα, η ταχύτητα αναζήτησης και η οικονομία χώρου, είναι κατά τη γνώμη μου τα αχτύπητα συγκριτικά πλεονεκτήματα του διαδικτύου, τα οποία υποχρέωσαν τις έντυπες εγκυκλοπαίδειες στη "Λήθη των Θεών".
Το μόνο που μου έχει λείψει από αυτούς τους ...δεινόσαυρους της γνώσης, είναι οι γραφικοί τους πωλητές (ίσως ο φίλος Επιβάτης να μπορεί να μας πει πολλές σπαρταριστές ιστορίες επ' αυτού) με τα ανυπέρβλητα τεχνάσματα του μάρκετινγκ άλλων εποχών:
-"Καλησπέρα σας! (φαρδύ χαμόγελο γεμάτο δόντια) εάν απαντήσετε σε μία ερώτηση, θα κερδίσετε δώρα αξίας 30000 δραχμών".
-"Πολύ ωραία, σας ακούω"
-"Ποια είναι η πρωτεύουσα της Ελλάδας: α) το Παρίσι, β) το Λονδίνο, γ) η Αθήνα;"
-"Χμμ, άλφα-το Παρίσι".
-"Μα γιατί δεν το ξανασκέφτεστε λίγο;"
-"Μμμμμ, καλά, βήτα-το Λονδίνο".
-"Μα ξανασκεφτήτε το αγαπητέ μου, είστε πολύ κοντά, κρίμα να χάσετε τέτοιο δώρο".
-"Ε, εντάξει τότε, γάμα-η Αθήνα" (με ύφος Αϊνστάιν που μόλις έχει λύσει κβαντική εξίσωση).
-"Συγχαρητήρια φίλε μου, κερδίσατε δύο τόμους της σαρανταπεντάτομης εγκυκλοπαίδειας Τζουράσικους Γάιους Τζερμάνικους".
- "Πολύ ωραία, μπορώ να παραλάβω τους δύο τόμους που κέρδισα;"
-"Φυσικά, αρκεί ν' αποκτήσετε όλη την εγκυκλοπαίδεια, στην προνομιακή τιμή των 300000 δραχμών, που σας προσφέρουμε (ειδικά για εσάς) σε εξήντα δόσεις..."
Σ΄ένα μόνο πράγμα θα συμφωνήσω με τον αγαπητό Επιβάτη, ότι πράγματι η διαδικτυακή ευκολία, με τη δυνατότητα copy/paste που παρέχει, έχει δώσει τη δυνατότητα σε πλείστους όσους μαθητές να κατασκευάζουν περισπούδαστες όσο κι εμπεριστατωμένες πολυσέλιδες σχολικές εργασίες, από τις οποίες δεν έμαθαν απολύτως τίποτε, να με πάρει ο γερο Πλούτωνας αν τις έχουν διαβάσει καν και οι ίδιοι. Τουλάχιστον με τις παλιές εγκυκλοπαίδειες, έπρεπε να γράψεις ιδιοχείρως τα ευρήματά σου στο χαρτί, οπότε όλο και κάτι σου έμενε. Ε, τι να κάνουμε, βλέπετε και οι νέες τεχνολογίες έχουν τις παρενέργειές τους...
