Ένας άλλος λανθασμένος τύπος που χρησιμοποιείται ευρύτατα - αν όχι και αποκλειστικά - είναι τα επίθετα τρισδιάστατος και δισδιάστατος. Και όμως το σωστό είναι να λέμε και να γράφουμε τριδιάστατος και διδιάστατος, αφού δεν πρόκειται περί των επιρρημάτων δις και τρις (= δύο ή τρεις φορές) ως πρώτων συνθετικών, όπως για παράδειγμα στα επίθετα τρισκατάρατος (= τρεις φορές καταραμένος), τρισόλβιος (= τρεις φορές ευτυχισμένος), τρισβάρβαρος ή τρισένδοξος, αλλά περί δύο ή τριών διαστάσεων. Όπως, λοιπόν, λέμε τριώροφο και διώροφο το σπίτι που έχει τρεις ή δύο ορόφους, όπως λέμε τρικάταρτο (και όχι τρισκάταρτο) το σκάφος που έχει τρία κατάρτια ή όπως λέμε τριτάξιο (και όχι τριστάξιο) το σχολείο που έχει τρεις τάξεις, έτσι και ό,τι έχει τρεις ή δύο διαστάσεις είναι τριδιάστατο ή διδιάστατο αντίστοιχα. [Η πρώτη που μου είχε επιστήσει την προσοχή στο θέμα ήταν η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, πριν από αρκετά χρόνια, λέγοντάς μου ότι ο δάσκαλός της, ο Πρεβελάκης, τόνιζε πως οι τύποι τρισδιάστατος, η, ο και δισδιάστατος, η, ο δεν είναι σωστοί.]
https://www.tovima.gr/default.a...41&ct=47&dt=29/06/2003
Ας ξεκινήσουμε με τον όρο «τρισδιάστατος» ή «τριδιάστατος» και «δισδιάστατος» ή «διδιάστατος». Τα περισσότερα λεξικά και οι ορθογράφοι αναφέρουν ως σωστό το «τρισδιάστατος» και το «δισδιάστατος». Είναι όμως έτσι; Ο συνάδελφος Κ. Ζώτος σε παλαιότερη επιστολή του στο Ενημερωτικό δελτίο του ΤΕΕ εξηγεί: Το πρόθεμα «τρις» είναι πολλαπλασιαστικό. Χρησιμοποιείται σε λέξεις που θέλουν να μεγεθύνουν την έννοια που ακολουθεί. Π.χ. τρισευτυχισμένος (τρεις φορές ευτυχισμένος), τρισκατάρατος (τριπλά καταραμένος), τρίσβαθα της ψυχής (το πολύ βαθύ μέρος της ψυχής). κ.ά. Η σωστή λέξη είναι τριδιάστατος (όπως εξάλλου διδιάστατος και όχι δισδιάστατος). Το πρόθεμα «τρι» είναι απαριθμητικό. Π.χ. τριφύλλι (αυτό που έχει τρία φύλλα, τρίπτυχο (αυτό που έχει τρεις πτυχές), και ομοίως τρικάταρτο σκάφος, τρίτομο λεξικό, τρίτροχο όχημα, τριήρης ναύς.
Ο έχων τρεις διαστάσεις λοιπόν είναι τριδιάστατος και ο έχων τριπλάσια διάσταση (τριπλάσιο μέγεθος) είναι τρισδιάστατος. Και μπορούμε να συνεχίσουμε εμείς με λέξεις όπως τρισμέγιστος, δηλ. είναι τρεις φορές μέγιστος, δίκοχο καπέλο, δηλ. έχει δύο κόχες, δίφωνο, τρίχορδο, δίδυμο, κλπ.
Το δελτίο των Σηράγγων, Οκτώβριος 2002