Τελειώνει το πρώτο κύμα με καλά αποτελέσματα, όσον αφορά τον κορωνοϊό. Η μετάδοσή του είχε περιοριστεί, με περιορισμένες απώλειες. Υπήρχαν βέβαια διαγνώσεις που άργησαν να γίνουν, όσον αφορά την υπόλοιπη νοσηρότητα του πληθυσμού, λόγω των μέτρων, όπως ογκολογικά ή καρδιολογικά περιστατικά, τα οποία μπορεί να διαγνώστηκαν τελικά καθυστερημένα. Αυτό ήταν αναπόφευκτο σε μεγάλο βαθμό. Στο σημείο αυτό όλοι χαλαρώνουν και θεωρούν ότι δεν υπάρχει κάτι άλλο που χρειάζεται να γίνει. Ανοίγουν καταστήματα, σχολεία και σχεδόν όλα επιστρέφουν στην προηγούμενη κατάσταση.
Όσο λάθος και εάν φαίνεται από υγεινομικής πλευράς το άνοιγμα της οικονομίας τον Μάιο, δεν μπορείς να στηρίξεις από το τίποτα ένα ολόκληρο κράτος. Παρότι θα ήταν ιδανικό να έχεις κλειστά σύνορα και μαγαζιά, κάτι τέτοιο θα έφερνε τεράστια οικονομική δυσπραγία, καθώς το κρατός δεν έχει ένα μαγικό πορτοφόλι, να γεννάει μονίμως επιδόματα. Η επιδοματική πολιτική που εφαρμόστηκε την άνοιξη και ξεκίνησε να εφαρμόζεται πάλι το Νοέμβριο έχει ένα κόστος, το οποίο συμψηφίζεται με τις ζημιές από τη μείωση του εισπραττόμενου ΦΠΑ και
θα έρθει σε μεταγενέστερο χρόνο η ώρα να πληρωθεί. Πάμε όμως στο προκείμενο:
Κάπου εκεί έρχεται το πρώτο τεράστιο επιδημιολογικά λάθος: η είσοδος ταξιδιωτών από άλλες χώρες χωρίς να έχει διενεργηθεί τεστ. Με τον τρόπο αυτό, από εκεί που το επιδημιολογικό φορτίο της χώρας ήταν σχεδόν μηδενικό, καταστρέφεται πολύ γρήγορα όλη η δουλειά που είχε γίνει. Αυτό υποτίθεται ότι θα βοηθούσε την οικονομία και τον τουρισμό - ποτέ κανείς δεν κατάλαβε με ποιον τρόπο. Τουριστικές τοποθεσίες όπως η Χαλκιδική και νησιά του Αιγαίου τελικά κατέληξαν για μεγάλες χρονικές περιόδους απλά να βρίσκονται ξανά υπό καθεστώς lock down.
Καλώς η κακώς, η Ελλάδα είναι χώρα που, κυρίως, παράγει τουρισμό. Ο τουρισμός παράγει εισόδημα για τους ανθρώπους που ασχολούνται με αυτόν, είτε άμεσα (ξενοδοχεία) είτε έμμεσα (χώροι διασκέδασης). Από την οικονομική δραστηριότητα που παράγει ο τουρισμός, το κράτος εισπράττει φόρους, άμεσους και έμμεσους. Για να κρατήσεις κλειστά τα σύνορα, να μην επιτρέψεις τους τουρίστες να έρθουν συνεπάγεται ότι αποδέχεσαι:
1) Το εισόδημα που θα χάσουν όλοι όσοι απασχολούνται στον τουρισμό.
2) Τους φόρους που θα εισέπραττε το κράτος.
3) Την οικονομική στήριξη που θα έπρεπε να δώσει το κράτος στα τουριστικά επαγγέλματα.
Ο αρχικός σχεδιασμός, από τον Μάρτιο ακόμα, ήταν να περάσει όσο γίνεται πιο ανώδυνα το πρώτο κύμα, ώστε να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε οικονομικά όσο περισσότερο γίνεται το καλοκαίρι. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, επικραττεί γενικά η νοοτροπία ότι έπρεπε να κρατήσουμε κλειστά τα σύνορα το καλοκαίρι. Στη νησιωτική, επικραττεί το αντίστροφο. Ο λόγος δεν έχει να κάνει με διαχείριση κρίσης ή οτιδήποτε άλλο, αλλά απλά με το ατομικό συμφέρον: Όταν δεν εισπράττεις άμεσα ώφελος από τον τουρισμό, σου φαίνεται παράλογο κάποιος άλλος να επωφεληθεί και εσύ μετά να πρέπει να κλείσεις την επιχείρησή σου για το λόγο αυτό.
Αλλά, το βασικότερο, για να είναι οι τουρίστες υπεύθυνοι για την έξαρση του κορονοϊού πρέπει να συμβαίνει ένα από τα εξής δύο πράγματα:
1ον Να είχες 0 νοσούντες, οπότε όταν ανοίξεις τα σύνορα ο ιός να έρθει όντως από το εξωτερικό ή
2ον Να έχεις μεγάλη έξαρση ταυτόχρονα με τον τουρισμό.
Με δεδομένο ότι το lockdown εφαρμόστηκε στις αρχές Νοεμβρίου και ο κύκλος ζωής του κορονοϊού λογίζεται περίπου στις 2 εβδομάδες, θα έπρεπε να είχαμε τον κύριο όγκο τουρισμό αρχές με μέσα Οκτωβρίου. Ο κύριος όγκος τουριστών έχει φύγει αρχές με μέσα Σεπτεμβρίου... Δεδομένου ότι είσαι πιο σχετική στο συγκεκριμένο ζήτημα, μπορείς να μας εξηγήσεις πώς ο θερινός τουρισμός οφείλεται για τη σημερινή εικόνα;
Εάν όχι, ας μην τρέφουμε αυταπάτες, ότι μόνο "κάποιος άλλος" (οι τουρίστες, η κυβέρνηση ή κάποια έννοια γενικά) ευθύνεται για αυτήν την κατάσταση. Εάν σε μια αυθαίρετη κλίμακα μέτρησης του κορονοϊού, η Ελλάδα ήταν στο 100 και με τους τουρίστες πήγε στο 120, δεν έχει το κύριο μερίδιο ευθύνης ο τουρισμός. Για να βγάλεις το συμπέρασμα ότι ένας παράγοντας ευθύνεται από μόνος του για το αποτέλεσμα (στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι τουρίστες ευθύνονται για το δεύτερο κύμα στην Ελλάδα) θα πρέπει όλοι οι άλλοι πιθανοί λόγοι να μην ισχύον. Για παράδειγμα θα έπρεπε, όταν άνοιξαν τα σχολεία να χρησιμοποιούνταν καθολικά. Αυτό δεν έγινε και λόγω των αρνητών μάσκας και λόγω της ανοχής που επιδεικνύονταν. Άλλο παράδειγμα είναι, όταν καθιερώθηκε η χρήση μάσκας σε εσωτερικούς χώρους, αυτό επίσης δεν εφαρμόστηκε. Παίρνεις αυθαίρετα ότι οι τουρίστες που έρχονταν από το εξωτερικό είχαν κορονοϊό, από λάθη στις πύλες εισόδου δεν εντοπίζονταν, εισέρχονταν στην Ελλάδα και ξεκίνησαν να διασπείρουν τον ιό.
Ακόμα και εάν γίνονταν δειγματοληπτικά τεστ στα σύνορα, εάν σε 1000 test βρίσκονταν 10 θετικοί, ακόμα και το 10 % των τουριστών να εξετάζονταν, δεν μπορείς να βγάλεις αυθαίρετα ότι το υπόλοιπο 90 % ήταν όλο θετικό...
Στο κομμάτι των test και της ιχνηλάτησης τώρα, προσωπικά, ναι, θεωρώ ότι έγιναν στραβά μάτια στα σύνορα, προς όφελος του τουρισμού. Έχω δει άρθρα με καταγγελίες και, παρότι κάποια φαντάζουν υπερβολικά, θεωρώ ότι αρκετά έχουν μια δόση αλήθειας. Περιμένω, όμως, σχετικές αναφορές μετά το τέλος της πανδημίας, γιατί εάν σε 9 πύλες ελέγχους γίνονταν κανονικά test και σε 1 καθόλου, οι πρώτες 9 δεν θα έβγαζαν κάποιο ανακοινωθέν, ενώ από τη 1 θα έβγαιναν σταθερά καταγγελίες. Θεωρώ τα τελικά νούμερα να είναι πιο κοντά στο 50-50/60-40.
Μέσα σε όλον αυτόν το φαύλο κύκλο, είναι υποκριτικό να λέμε ότι όλα έχουν γίνει τέλεια. Είναι απαράδεκτο να καλούμε τους υγειονομικούς να υποστηρίξουν τα αποτελέσματα μιας αλυσίδας λανθασμένων αποφάσεων, να ζητάμε εθελοντές και εθελοντική μετακίνηση προσωπικού σε νοσοκομεία που έχουν ανάγκη, ενώ αρνούμαστε πεισματικά να κάνουμε προσλήψεις παρά το ότι έχουμε ελλείψεις ακόμα και για τη συνήθη νοσηρότητα. Είναι τραγικό να κάνουμε επιστρατεύσεις σε ιδιωτικές κλινικές, με τους ιδιώτες να μπαίνουν στα νοσοκομεία και να επιλέγουν (!) ασθενείς, υπερκοστολογώντας πάντα τη νοσηλεία. Είναι προκλητικό να ζητά ο πανελλήνιος ιατρικός σύλλογος διπλάσια και τριπλάσια αμοιβή για τους ιδιώτες που θα κληθούν να βοηθήσουν στο νοσοκομείο. Είναι εγκληματικό να χρηματοδοτούμε τα κανάλια για να μας έχουν καλή εικόνα προς τους ψηφοφόρους με επίφαση μια πανδημία, και να κάνουμε έργα εκατομμυρίων τα οποία παίρνουμε πίσω χωρίς καμιά ντροπή.
Κανείς δεν είπε ότι όλα έγιναν τέλεια. Για να αντιμετωπίσεις τέλεια μια κρίση χρειάζεσαι εμπειρία, την οποία αποκτάς αντιμετωπίζοντας (λάθος) προηγούμενες αντίστοιχες κρίσεις. Αλλά το ζήτημα δεν είναι δυαδικό, τέλεια ή παταγώδης αποτυχία. Εάν θεωρείς ότι η άποψή μου τείνει στην κατεύθυνση ότι όλα έγιναν καλά, πάμε να πιούμε ένα καφέ να το γιορτάσουμε, κάνεις λάθος. Το βασικότερο λάθος που θεωρώ ότι έγινε είναι ότι δεν εφαρμόστηκε, καθολικά, παντού, η χρήση της μάσκας μετά το 1ο lockdown. Επιπλέον, νομίζω είχε ανέβει και σχετικό βίντεο, νοσοκομειακές μονάδες που είχαν κλείσει, όπως το Λοιμοδών στη Θεσσαλονίκη, θα μπορούσαν να ξανατεθούν σε προσωρινή λειτουργία, για να ικανοποιησούν τις αυξημένες ανάγκες. Και, το βασικότερο, να είχαν οριστεί νοσοκομεία αποκλειστικά για covid και για λοιπά ζητήματα. Το τελευταίο, όντως, δεν έγινε για επικοινωνιακούς λόγους και ήταν λάθος.
Στο κομμάτι των προσλήψεων δεν έχω να πω κάτι. Από το καλοκαίρι έτρεξαν διάφορες προκυρήξεις και έγινε πρόσληψη προσωπικού, τόσο άμεσα για τα νοσοκομεία, όσο και έμμεσα, όπως στην εκπαίδευση, όπου δόθηκαν άπειρες άδειες covid και προσλήφθηκαν "εποχικοί" δάσκαλοι και καθηγητές, ώστε να μπορούν οι ευπαθείς ομάδες να μένουν σπίτι. Αυτό που δεν έγινε ήταν μόνιμες προσλήψεις, το οποίο ορθώς δεν έγινε,
καθώς δεν προχωράς σε μόνιμη πρόσληψη προσωπικού για να ικανοποιήσεις προσωρινές ανάγκες. Το εάν έγιναν αρκετές ή όχι προσλήψεις είναι υγειο-οικονομικό ζήτημα, που πρέπει να εξεταστεί με αριθμούς. Όλοι θα θέλαμε να ξέρουμε ότι έχουμε μια προσωπική ΜΕΘ με το απαιτούμενο προσωπικό να μας περιμένει, αλλά αυτό είναι οικονομικά μη-βιώσιμο.
Για το κομμάτι του εθελοντισμού, η κατάσταση είναι λίγο πολύ η ίδια: Όταν βγήκε η προκύρηξη για γιατρούς, με μισθό 2 χιλιάρικα, ο Ιατρικός Σύλλογος την έφτυσε και ζήτησε 3 χιλιάρικα. Κατόπιν έφυγαν οι γιατροί από την Κρήτη και, προσωπικά, πότε δεν κατάλαβα, πώς ευθύνεται ο οποιοσδήποτε που γιατροί πήγαν εθελοντικά να βοηθήσουν, τη στιγμή που υπήρχε πρόταση για καλό μισθό, η οποία δεν έγινε δεκτή. Σου προτείνω να έρθεις να δουλέψεις για μένα και να σε πληρώσω, μου λες είναι λίγα, την επόμενη μέρα έρχεσαι να δουλέψεις τζάμπα και μου λες ότι είμαι και εκμεταλλευτής... Εάν αυτό δεν είναι επικοινωνιακό τέχνασμα, δεν ξέρω τι είναι...
Για την επίταξη κλινικών, ναι, ήταν λάθος. Έπρεπε να είχε ακολουθηθεί το μοντέλο της Αγγλίας, όπου το κράτος νοίκιασε κρεβάτια, συμβατικά, ΜΑΦ, ΜΕΘ, έναντι αμοιβής, ώστε να τα προσαρτήσει στο εθνικό σύστημα υγείας. Βέβαια, παρότι αυτό θα ήταν το σωστό που θα έπρεπε να το είχαμε κάνει και εδώ,
σε αυτήν την περίπτωση πάλι θα υπήρχε ο αντίλογος για δωράκια σε φίλους, αλλησβερίσια Ιδιωτικού-Δημοσίου τομέα και δεν συμμαζεύεται.
Στο τέλος της ημέρας έγιναν λάθη. Και έγιναν αρκετά. Αλλά έγιναν και σωστά πράγματα. Επίσης αρκετά. Εάν κάποιος αγνοεί το ένα από τα δύο, τότε ναι, είναι πολωμένος.
Παρόλα αυτά, είναι θεώρησή μου ότι το κράτος δεν είναι ο μπαμπάς και η μαμά του καθενός ξεχωριστά και όλων μαζί, να μας επιβλέπει βήμα προς βήμα και να μας λέει τι να κάνουμε. Προτιμώ, όταν κάτι πάει στραβά, πρώτα να βλέπω εάν μπορώ να κάνω κάτι εγώ και μετά να κοιτάξω στο κράτος για βοήθεια. Η κοινή πρακτική είναι, όταν κάτι πάει στραβά, ξεχνάμε τι έκανε/δεν έκανε ο καθένας μας, και ψάχνουμε να βρούμε έναν φταίχτη για να γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος.
Το κράτος και η κυβέρνηση είναι έννοιες αφηρημένες, που δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη, αλλά τη διαχέουν.
