Το κείμενο στα ΝΕΑ - Κώστας Ονισένκο.
Κάθε ημέρα και μια θυσία, κάθε θυσία ζητεί δικαίωση
Το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου 2022, αφότου είχαν πέσει οι πρώτες βόμβες στην ουκρανικη πρωτεύουσα, βγήκα από το υπόγειο και προχώρησα προς το κέντρο. Απέναντί μου ερχόταν μια ομάδα μεσήλικοι με φτυάρια στα χέρια. Ηταν οι συνεργάτες του δήμου που είχαν βγει για να φτυαρίσουν το χιόνι από τα πεζοδρόμια. Ηταν η πρώτη φορά που χαμογέλασα. Αυτά που σκεφτόμουν και έγραφα όλους τους προηγούμενους μήνες επιβεβαιώθηκαν: Οι Ουκρανοί θα αντισταθούν με όλες τους τις δυνάμεις στον εισβολέα, όπως μπορεί ο καθένας.
Τους τελευταίους μήνες στο Κίεβο και σε άλλες πόλεις της Ουκρανίας οι σειρήνες ηχούν κάθε λίγες μέρες. Οι σειρήνες είναι τοποθετημένες σε στύλους φωτισμού σε διάφορα σημεία των πόλεων και μπορεί κανείς να τις ακούσει σε αρκετά μεγάλη απόσταση, αλλά όχι παντού. Οι περισσότεροι ήδη από τις πρώτες μέρες έχουν εγκαταστήσει εφαρμογές στα κινητά τους που ειδοποιούν για κίνδυνο βομβαρδισμού. Οταν ηχούν οι σειρήνες, πολλοί άνθρωποι κατεβαίνουν στα υπόγεια καταφύγια. Κυρίως οικογένειες με μικρά παιδιά, οι υπερευαίσθητοι και οι μοναχικοί, εκείνοι οι οποίοι φοβούνται να πεθάνουν μόνοι τους σε ένα διαμέρισμα. Είναι μια καθημερινότητα που αποτελείται από συγκεκριμένες κινήσεις, σαν ιεροτελεστία. Εκτός από τη δουλειά πρέπει να φορτίζεις τα κινητά σου και τις άλλες συσκευές μόλις υπάρχει ρεύμα, η στάθμη στο ντεπόζιτο του αυτοκινήτου δεν πρέπει να πέφτει κάτω από τη μέση και την κάθε στιγμή να ξέρεις πού βρίσκονται οι κοντινοί σου άνθρωποι.
Υστερα από έναν χρόνο πολέμου οι περισσότεροι Ουκρανοί έχουν στο περιβάλλον τους κάποιον που πολεμάει στο μέτωπο και κάποιον που έχει φύγει στο εξωτερικό. Ο πόλεμος έχει διαπεράσει όλη την κοινωνία σαν μαχαίρι αλλάζοντας τα πάντα σε «πριν από την 24η Φεβρουαρίου» και «μετά». Η πιο συνηθισμένη ερώτηση πλέον που κάνουν οι άνθρωποι όταν γνωρίζουν κάποιον είναι «πού ήσουν τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου». Και ο καθένας θυμάται και αφηγείται την κάθε λεπτομέρεια. Αυτό το πρωινό δεν θα σβήσει ποτέ από τις μνήμες των Ουκρανών.
Τους περασμένους 12 μήνες οι ψυχολογικές αντοχές δοκιμάστηκαν εξίσου με τις αντοχές στη μάχη. Αλλά αυτό είναι μια πλευρά του πολέμου που είδαν κυρίως εκείνοι που βρίσκονταν μέσα σε αυτόν. Και αυτοί θα το κουβαλάνε για πάντα. Στους επόμενους 12 μήνες εκείνη η «αθέατη» πλευρά που θα καθορίσει τα πράγματα θα είναι η οικονομία. Η πτώση του βιοτικού επιπέδου και η τεράστια ανεργία απειλούν τη χώρα μαζί με τους ρωσικούς πυραύλους.
Σήμερα πολλά καταστήματα λειτουργούν, έστω με γεννήτριες όταν δεν υπάρχει φως, οι οδοκαθαριστές σκουπίζουν τα πεζοδρόμια, οι δημόσιες υπηρεσίες λειτουργούν και τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο - στο «κανονικό» ή εξ αποστάσεως. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς επίσης λειτουργούν.
Οι Ουκρανοί προσαρμόστηκαν στον πόλεμο, έμαθαν να πολεμούν και να ζουν ταυτόχρονα. Ο πόλεμος είναι κάτι στο οποίο προσαρμόζεσαι αλλά δεν μπορείς να τον συνηθίσεις. Μια από τις λανθασμένες υποθέσεις που έκαναν οι ρώσοι επιτελάρχες πριν και κατά τη διάρκεια της εισβολής στην Ουκρανία είναι ότι οι Ουκρανοί θα τρομάξουν - αρχικά - και θα κουραστούν - στη συνέχεια. Διαπιστώνω το αντίθετο: Κάθε μέρα που περνάει είναι μια θυσία για τους Ουκρανούς, μια θυσία για την οποία απαιτούν δικαίωση. Οσο περισσότερες οι θυσίες τόσο περισσότερο απαιτούν δικαίωση.
