Κοίτα, όταν διαβάζεις φιλοσοφία και δη αρχαίους, θαρρώ πως δεν χρειάζεται να εστιάσεις σε όσα έγραψαν περί επιστημών, αλλά στο μεταφυσικό κομμάτι και σε αυτό της πρακτικής φιλοσοφίας. Ειδικά ο στωικισμός είναι πρακτική φιλοσοφία (με πάρα πολλά κοινά με την ανατολική και ιδιαίτερα το ζεν) και τρόπος ζωής. Σε κάποιους ταιριάζει, σε άλλους όχι. Όμως όλοι μπορούν να επωφεληθούν έστω μαθαίνοντας (και) αυτή την οπτική για τη ζωή. Ο στωικισμός έχει δεχτεί αρκετή κριτική όσον αφορά στο ότι αποτελεί παθητική στάση ζωής, χωρίς να εστιάζει σε κοινωνικοπολιτικές αλλαγές.
Η Πολιτεία είναι (για εμένα) το κατ' εξοχήν φιλοσοφικό βιβλίο. Χωράει μέσα μεταφυσική, πολιτική, οντολογία, ηθική, γενικά όλους τους κλάδους της φιλοσοφίας.
Φυσικά και με ενδιαφέρει ο Ερμητισμός. Γνωστικισμός, Ερμητισμός και Νεοπλατωνισμός έχουν πολλά κοινά μεταξύ τους και συνδυαστικά με Χριστιανισμό περιγράφουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το Εν (όσο είναι δυνατόν αυτό να περιγραφεί) και την (επαν)ένωση μαζί του.
Δύο που έχω διαβάσει:
www.politeianet.gr
Το πρώτο είναι μια περιεκτική εισαγωγή στον Νεοπλατωνισμό ενώ το δεύτερο (βασικά είναι έξι βιβλία) τα κυριότερα σημεία του, μιας και ο Πλωτίνος είναι ο κύριος εκφραστής του Νεοπλατωνισμού. Όπως έχω ξαναγράψει, θεωρώ τόσο σημαντικό αυτό το Θρησκευτικό-φιλοσοφικό σύστημα γιατί μετέτρεψε τον Χριστιανισμό από Ιουδαϊκή αίρεση (όπως τον έφερε ο Παύλος) σε ολοκληρωμένο σύστημα πεποιθήσεων ενώ πάντρεψε μαζί του το Ελληνικό στοιχείο.
Η πλάκα είναι ότι Νεοπλατωνισμός και Χριστιανισμός βρίσκονταν σε μεγάλη σύγκρουση μεταξύ τους εκείνη την εποχή, παρόλα αυτά όλοι οι μεγάλοι Πατέρες (Ωριγένης, Αυγουστίνος, Κλήμης κ.α.) επηρεάστηκαν από αυτόν και εισήγαγαν στοιχεία του. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η έννοια της «απορροής», εξηγώντας πως από το Εν απορρέει ο Νους, ο Πλατωνικός κόσμος των ιδεών δηλαδή, έπειτα η συλλογική ψυχή που ενώνεται με την ύλη (σώμα) και γίνεται ατομική ψυχή. Αλλά, μιας και είναι συλλογική και ατομική, το κομμάτι της αποτελεί το Θείο μέρος της ύπαρξής μας, αυτό που μας ενώνει όλους και μέσω της Θέωσης, μας ενώνει με τον Θεό.
«Εν το Παν, κι εκ του Ενός πολλά κι εκ των πολλών το Εν».