Το μόνο άτομο που δεν μπορώ να πω ότι το αγαπώ ανιδιοτελώς, είναι η κόρη μου. Κανείς δεν αγαπάει τα παιδιά ΤΟΥ ανιδιοτελώς, εξ ορισμού. Εξήγηση θα δοθεί, εάν ζητηθεί...
Αφού λοιπόν ζητήθηκε, θα προσπαθήσω να αναπτύξω το σκεπτικό μου.
Ας εξετάσουμε λοιπόν το για ποιο λόγο εγώ αγαπώ την κόρη μου περισσότερο απ' οποιονδήποτε άνθρωπο στον κόσμο. Φυσικά το πρώτο πρόσωπο αποτελεί απλά ένα εύχρηστο σχήμα λόγου. Δεν αναφέρομαι αποκλειστικά στον εαυτό μου, αλλά σ' έναν τυχαίο "εγώ".
Η πρώτη απάντηση που μπορεί να σκεφτεί κάποιος, είναι "Επειδή αγαπάς τα παιδιά γενικότερα". Αυτό είναι πέρα για πέρα αληθές, όμως δεν απαντά στο ερώτημα πλήρως, αφού την κόρη μου την αγαπώ περισσότερο απ' όλα τ' άλλα παιδιά του κόσμου.
Η επόμενη σκέψη είναι: "Επειδή είναι
δικό σου παιδί". Αυτό, αν και είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις, ως διατύπωση, μιας και φαίνεται να υπονοεί ότι το παιδί μού ανήκει. Δεν είναι ψέμα ότι πολλοί γονείς πιστεύουν κάτι τέτοιο, ή τουλάχιστον αυτό ίσχυε σε μεγάλα ποσοστά, λίγες γενιές πίσω, σύμφωνα με το πατριαρχικό πρότυπο. Είμαι βέβαιος όμως πως η πλειονότητα των συνομιλητών το απορρίπτει ως ιδέα, όπως κι εγώ, οπότε δεν αποτελεί σεβαστό επιχείρημα για κανέναν.
Τι είναι όμως αυτό που μας ωθεί αρχικά στο να τεκνοποιήσουμε; Προφανώς το ένστικτο της αναπαραγωγής, με τις όποιες κοινωνικές, εννοιολογικές και ψυχολογικές επενδύσεις του έχουν δοθεί από την εξέλιξή μας ως νοήμονα και κοινωνικά όντα. Ωστόσο, πίσω απ' αυτό το ένστικτο, κρύβεται η ανάγκη του λεγόμενου "εγωιστικού γονιδίου" να διαιωνίσει τον εαυτό του.
Ο Richard Dawkins, θεμελιωτής της εξελικτικής θεωρίας του "εγωιστικού γονιδίου", μας λέει στο ομόνυμο βιβλίο του:
Τι είναι εκείνο που ένα μεμονωμένο εγωιστικό γονίδιο προσπαθεί να πετύχει; Προσπαθεί να γίνει πιο πολυάριθμο στη γονιδιακή δεξαμενή. Αυτό βασικά το κάνει συμμετέχοντας στον προγραμματισμό των σωμάτων μέσα στα οποία τυγχάνει να βρεθεί, κατά τρόπο που αυτά να μπορούν να επιβιώνουν και ν' αναπαράγονται. Ένα γονίδιο, ίσως θα μπορούσε να βοηθήσει αντίγραφα του εαυτού του τα οποία βρίσκονται μέσα σ' άλλα σώματα. Εάν συνέβαινε αυτό, θα έμοιαζε με ατομικό αλτρουισμό, που όμως θα υποκινούνταν από γονιδιακό εγωισμό... Υπάρχουν άραγε ευλογοφανείς τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν τα γονίδια να "αναγνωρίζουν" αντίγραφά τους μέσα σε άλλα άτομα;
Η απάντηση είναι ναι. Εύκολα δείχνουμε ότι οι στενοί συγγενείς έχουν υψηλότερη του μέσου όρου πιθανότητα να διαθέτουν κοινά γονίδια. Προ πολλού έχει καταστεί σαφές ότι αυτός πρέπει να είναι ο λόγος για τον οποίο είναι τόσο διαδεδομένος ο αλτρουισμός των γονέων προς τα παιδιά τους. Αν ένα άτομο πεθάνει για να σώσει δέκα στενούς συγγενείς, τότε ίσως χάνεται ένα αντίγραφο του γονιδίου για αλτρουισμό προς συγγενείς, όμως σώζεται μεγαλύτερος αριθμός αντιγράφων του ίδιου γονιδίου...
Γιατί λοιπόν λατρεύουμε τα παιδιά μας; Επειδή έτσι είμαστε προγραμματισμένοι να κάνουμε; Επειδή αποτελούν συνέχιση του γενετικού μας υλικού; Επειδή βλέπουμε στα πρόσωπά τους κάτι από τον εαυτό μας; ("Ποιον μοιάζει το παιδί; Φτυστό εγώ είναι το άτιμο"
, κλασική ατάκα χαζομπαμπά ή χαζομαμάς, αλλά και εξίσου κλασική ερώτηση όλων των επισκεπτών σε σπίτι με νεογέννητο παιδί). Μήπως επειδή αποτελούν κατ' επέκταση τη συνέχιση και διαιώνιση όχι πια των εγωιστικών μας γονιδίων αλλά του ονόματος, της προσωπικότητας, των ιδεών και αξιών μας, δηλαδή κατ' ουσίαν των "εγωιστικών μας μιμιδίων"; Το τελευταίο μάλιστα αποτελεί και απάντηση στην περίπτωση του "αλτρουισμού" προς θετά παιδιά, τα οποία δεν αποτελούν προέκταση του εγωιστικού μας γονιδίου. Αποτελούν εντούτοις υποκατάστατο του προγραμματισμού που μας πιέζει ασφυκτικά για τεκνοποίηση, όταν δεν μπορούμε να κάνουμε "δικά μας" παιδιά, αλλά επίσης έναν εξίσου βολικό φορέα των μιμιδίων μας.
Όσοι έχουν παιδιά, γνωρίζουν την απλή αλήθεια, ότι χρειάζεται συχνά να κάνεις προσπάθεια για ν' αποφύγεις το να βλέπεις το παιδί σου ως προέκταση της προσωπικότητας και του εαυτού σου. Τόσο μεγάλη προσπάθεια, που πολύ συχνά οι γονείς, όπως όλοι έχετε διαπιστώσει από τις προσωπικές σας εμπειρίες, τουλάχιστον κατά πλειοψηφία, αποτυγχάνουν οικτρά και ενδίδουν ακούσια στον πειρασμό της αυτοεπέκτασης.
Δια του λόγου το αληθές:
Δεν πιστεύω (απόλυτα) στην ανιδιοτελή αγάπη γονέων-παιδιών.Όλοι οι γονείς που γράφετε σε αυτό το φόρουμ, όταν μεγαλώσουν τα παιδιά σας και ανεξαρτητοποιηθούν, προβάλουν τις δικές τους επιθυμίες και προτεραιότητες, προχωρήσουν και ίσως αμφισβητήσουν τον δικό σας τρόπο σκέψης και ζωής, ίσως και να σας παραμερίσουν απ τη νέα τους ζωή, ελάτε και ξαναγράψτε σε αυτό το θέμα.
Δε με καταλαβες. Το κατ'ανάγκη το εννοω οχι ως προς το τι αισθανόσασταν, αλλά οσον αφορα το οτι δεν εχετε πλεον να κερδισει τιποτα ο ενας απο τον αλλον. (επισης υπογραμισα 2 φρασεις περι επιλογης οπου με μπερδεψαν. τελικα ηταν επιλογη ή οχι ; )
Θα ήταν καλύτερο αν έγραφα τη δεύτερη φορά: "Σε τελική ανάλυση δεν είχαμε την επιλογή...". Σκέφτηκα όμως πως θα μπορούσαμε να επιλέξουμε να πάμε κόντρα σ' αυτό που νιώθουμε, απλά από πίκα ή εγωισμό. Αυτό θα έδειχνε ότι ουδέποτε υπήρξε μεταξύ μας ειλικρινής αγάπη...
Δεν μπερδεύω τίποτα, εσύ με κατάλαβες λάθος. Και ρωτάω εγώ τώρα για να κάνουμε συζήτηση: δέχεσαι ότι όσο είχατε σχέση, ΔΕΝ είχατε ανιδιοτελή αγάπη η οποία εμφανίστηκε μετά το τέλος της σχέσης, ή μου λες ότι πάντα είχατε ανιδιοτελή αγάπη;
Ωχχχ! Καλά είπε ο Δόκτωρ για κακορίζικο θέμα. Να πάρει η ευχή εγώ κατάλαβα εντελώς λάθος αυτό που έγραφες και απάντησα σε λάθος πράγμα. Νόμισα πως εννοούσες ότι εφόσον
τελείωσε η σχέση, άρα δεν πιάνουμε τα στάνταρ. Εσύ έλεγες ότι εφόσον
τελείωσε η αγάπη συμβαίνει το παραπάνω. Με το τελευταίο σαφώς και συμφωνώ. Συνεπώς Φαν, σου χρωστώ μιαν απάντηση, μάλλον όμως θα πάει για μεθαύριο.
