Ενω ο καλος κομμουνισμος πουθενα δεν συναντησε αντισταση, ας πουμε οι Ουγγροι και οι Τσεχοι ηταν απλα φασιστες που δεν αντεχαν την λαϊκη κυριαρχια (αυτο παει στο tweet)
Σε ενα συστημα δεν υπαρχουν μονο καλα ή μονο κακα. Δεν υπαρχει τελειο συστημα. Η αστικη δημοκρατια δεν ειναι το τελειο συστημα, ειναι το λιγοτερο κακο. Κανενας δεν μπορει να αρνηθει οτι εγιναν και σωστα πραγματα στις χωρες που εφαρμοσθηκε ο κομμουνισμος. Μειωθηκε ο αναλφαβητισμος, ολοι ειχαν προσβαση στο συστημα υγειας, χειραφετηθηκαν οι γυναικες, αγροτικες χωρες εγιναν βιομηχανικες, υπηρχε προοδος στην επιστημη κ.ο.κ. Υπηρχαν ομως και πολλα αρνητικα, συγκεντρωση εξουσιας σε λιγους, μηδαμινες ελευθεριες, λογοκρισια κ.ο.κ. Ο κομμουνισμος οπως εφαρμοσθηκε ηταν σα να ζεις σε ενα ζωολογικο κηπο. Ειχες φαγητο και ενα μερος να κοιμηθεις αλλα εμενες σε ενα κλουβι. Επισης, για καποιον μυστηριο λογο, η μεταναστευση ηταν one-way προς τις καπιταλιστικες χωρες.
Εν τελει ΗΠΑ και ΕΣΣΔ κανανε ακριβως το ιδιο πραγμα. Επηρεαζανε αλλες χωρες ωστε να τις εχουν με το μερος τους για πολιτικους, στρατιωτικους και οικονομικους λογους. Κερδισε αυτος που το συστημα του ειχε τα λιγοτερα αρνητικα, ο αλλος κατερρευσε εκ των εσω.
Η συζήτηση ξεκίνησε από το κατά πόσο ο κομμουνισμός "δουλεύει" η όχι. Δεν έπιασα κάπου ηθικές προεκτάσεις. Ναι και η ΕΣΣΔ τα έκανε αυτά. Στη διάσκεψη της Γιάλτας ο κόσμος χωρίστηκε σε σφαίρες επηρροής. Κι αυτός είναι ο λόγος που έγινε ό,τι έγινε στην Ουγγαρία και τη Τσεχία που αναφέρεις αλλά και σε χώρες όπως η Ελλάδα όσον αφορά την αντίθετη περίπτωση.
Τώρα δεν εχω εντρυφίσει και πολύ στο περιβάλλον εκείνων των χωρών αλλά μπορώ να δεχτώ την κατάσταση που περιγράφεις χάριν συζήτησης. Αυτό που είπα είναι πως ο ψυχρός πόλεμος δεν αφορούσε το ποιο σύστημα ήταν το πιο αποδοτικό γιατί κατά πρώτον υπήρξε οικονομική σύγκρουση εκατέρωθεν και κατα δεύτερον, το context ήταν τέτοιο που δε μπορείς να βγάλεις ασφαλή συμπεράσματα. Στις αρχές του 20ου αιώνα οι ΗΠΑ είχαν ήδη πολλαπλάσιο ΑΕΠ πχ από τη τσαρική Ρωσία.
Έγινε λοιπόν ένας οικονομικός πόλεμος και επικράτησε αυτός με τα ισχυρότερα μέσα, όπως ακριβώς σε έναν συμβατικό πόλεμο επικρατεί αυτός με τον ισχυρότερο, πιο εξελιγμένο και καλύτερα οργανωμένο στρατό. Αυτό είναι αυταπόδεικτο. Τώρα αν θέλει κάποιος να πει ναι οκ αλλά δεν ήταν αυτός ο πρώτος λόγος ας το κάνει αλλά να αναφέρω πως τα κομμουνιστικά δεν είναι ούτε τα πρώτα ούτε τα τελευταία καθεστώτα που είχαν μια αρχή και ένα τέλος. Όπως ας πούμε υπάρχουν ίδιου τύπου κοινοβουλευτικά ή δικτατορικά καθεστώτα τα οποία είτε κρατούν πρόσκαιρα είτε έχουν μια μακρά διάρκεια σε καθε περίπτωση δε βγαίνεις με τη πρώτη ευκαιρεία να πεις πως ο κοινοβουλευτισμός ή η μοναρχία ή η δικτατορία δε δουλεύει γιατί ξέρεις πως αυτό είναι ένα πολύ γενικό συμπέρασμα και πολλές φορές είναι άλλοι παράγοντες που καλείσαι να ερευνήσεις. Εδώ τι αλλάζει ακριβώς πέρα από ιδεοληπτικούς λόγους;
Η οργανωση μιας οικονομιας σε ενα φασιστικο κρατος με την οργανωση σε ενα κομμουνιστικο διαφερουν παροτι και οι δυο ειναι κεντρικα σχεδιασμενες. Αυτο που καταπνιγει την καινοτομια ειναι η ελλειψη κινητρου που υπηρχε στο ανατολικο μπλοκ απο τη στιγμη που το κερδος ειχε δαιμονοποιηθει. Στην ΕΣΣΔ και τους δορυφορους της, το κρατος ειχε το χερι του παντου, αυτο καθοριζε τα παντα. Απο τα εργοστασια μεχρι τα χωραφια και μεχρι τα πανεπιστημια. Η δουλεια συνηθως δεν ειχε αντικρισμα, αφου το βιοτικο σου επιπεδο δεν μπορουσε να ανεβει, αρα δεν υπηρχε και κινητρο.
Στη Γερμανια επι Χιτλερ και αργοτερα στην Ισπανια και την Πορτογαλια, χωρες με φασιστικα καθεστωτα, ναι μεν το κρατος ειχε το απολυτο ελεγχο της κοινωνιας και εδινε τις γενικες οδηγιες στην οικονομια, αλλα υπηρχε μεγαλυτερη οικονομικη ελευθερια και κοινωνικη ευελιξια. Δεν ηταν ολοι εργατες, υπηρχαν επιχειρηματιες, βιομηχανοι, μεσαια ταξη κλπ κλπ. Για αυτο υπηρχε και ραγδαια βελτιωση του βιοτικου επιπεδου. Υπηρχε και μεγαλη παρουσια κρατικων εταιριων αλλα δεν ειχαν το μονοπωλιο οπως στην ΕΣΣΔ. Τα ειχε κανει το κρατος πλακακια με τους βιομηχανους και δεν εβγαζε κανενας κιχ; Χαιρω πολυ, δεν διαφωνιε κανενας. Ουτε εργατικα δικαιωματα υπηρχαν ουτε κατωτατος μισθος ουτε απεργιες. Αλλα η οικονομια ηταν πολυ πιο ευελικτη και ειχε τη δυνατοτητα να αναπτυχθει...
Μπορεί κανείς να επιχειρηματολογήσει γύρω από το τι κάνει μια οικονομία να κινείται, πότε οι άνθρωποι σε μια κοινωνία είναι ευτυχισμένοι και κατά πόσο παίζουν ρόλο σε αυτό παράγοντες όπως η φτώχεια, οι ανισότητες, βιοτικό επίπεδο ή οτιδήποτε άλλο. Αυτό είναι μια άλλη, πολύ μεγάλη συζήτηση. Προσωπικά θεωρώ πως πρώτα απ' όλα αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να θέλει να δουλέψει είναι το γεγονός πως δεν έχει άλλη επιλογή. Είτε αυτό λέγεται πείνα είτε καταναγκασμός είτε θάνατος.
Τώρα όταν ξεφεύγει κάποιος από αυτό και χρειαστεί να εξετάσει το μετέπειτα, δηλαδή γιατί να θέλει κάποιος να δουλέψει
παραπάνω, ή γιατί να θέλει να δουλέψει με δεδομένο πως τα ενδεχόμενα που προανέφερα είναι εκτός συζήτησης, δεν είναι το ίδιο απλό. Γενικά η ίδια η εργασία έχει διαφορετική έννοια αναλόγως του συστήματος στο οποίο την εξετάζεις. Σε άλλο θέμα ας πούμε υπήρξε η άποψη πως πρέπει να υπάρχει ένα balance μεταξύ εργασίας και leisure time με τα όρια αυτά να είναι σαφώς ορισμένα και ο εργαζόμενος να έχει σαφή δικαιώματα και υποχρεώσεις ως προς την επαγγελματική του ζωή. Σε άλλες χώρες αυτή η αντίληψη μπορεί να μην ισχύει και οι άνθρωποι να βλέπουν την εργασία ως κάτι που προσδιορίζει τον ίδιο σχεδόν εξολοκλήρου και το οποίο μπορεί δυνητικά να παίζει ένα πολύ μεγάλο ρόλο στη ζωή του άρα και θα είχε ένα καλό λόγο να επεμβαίνει με κάθε τρόπο με τις όποιες φυσικά συνέπειες είτε θετικές είτε αρνητικές. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτό όταν εξετάζεις διαφορετικές κοινωνίες και με τον τρόπο που εκείνες λειτουργούν. Σε μια χώρα λοιπόν όπου δεν υπάρχει ανεργία με αποτέλεσμα να υπάρχει ανταγωνισμός όσον αφορά τη προσφορά εργασίας, οι πολίτες δουλεύουν 35 ώρες max, και κατά πλειοψηφία ανήκουν σε μια ισχυρή μεσαία τάξη η οποία χαρακτηρίζεται από ένα πολύ καλό βιοτικό επίπεδο, σε μια τέτοια κατάσταση ποιος θα έρθει να μιλήσει για εργασιακά κίνητρα και προοπτικές εξέλιξης;
Για να καταλάβει κάποιος τι εννοώ ας δοκιμάσει να ψάξει στο quora πχ ιστορίες ανθρώπων που σύγκριναν την εργασιακή κουλτούρα ανάμεσα σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και ευρωπαΪκές χώρες όπως Γαλλία ή ακόμη και η Γερμανία τι προτεραιότητες θέτει η κάθε κοινωνία και πώς αντιμετωπίζει διάφορα ζητήματα. Αν κάποιος δεν τα έχει υπόψη του αυτά λογικό είναι να κρίνει το κάθε τι με διαφορετικά δεδομένα και να πεφτει σε τέτοιου είδους παράδοξα όπως το γιατί να θέλει να δουλέψει κάποιος όταν πολλά πράγματα είναι εξασφαλισμένα κι όταν οι πιθανότητες οικονομικής του ανέλιξης είναι πολλαπλάσια μικρότερες απ' ό,τι σε ένα διαφορετικό οικοσύστημα το οποίο συγχωρεί λιγότερο και ανταμείβει περισσότερο.
Αυτό που είπα για την καινοτομία ειναι διαφορετικό από αυτό που σχολιάζεις εσύ. Τα στάδια που χρειάζεται ενα σύστημα από τη σύλληψη μιας ιδέας μέχρι το τελευταίο στάδιο της υλοποίησής της είναι περισσότερα και πιο χρονοβόρα όταν αυτό το σύστημα είναι κεντρικά ελεγχόμενο. Και αυτό δεν αφορά μόνο κρατικά οικονομικά συστήματα αφορά και εταιρείες στο σημερινό κόσμο για αυτό και παρατηρείται πολλές φορές το φαινόμενο μικρές start ups να καλλιεργούν καινοτόμες ιδέες οι οποίες στη συνέχεια να βρίσκουν το δρόμο τους ως τμήματα μεγαλύτερων εταιρειών. Αυτό που λες το γιατί κάποιος να επιδιώξει την υλοποίηση καινοτόμων ιδεών νομίζω πως πιο πολύ σχετίζεται με το θέμα του εργασιακού κινήτρου που αναφέρω και πιο πάνω.
Τώρα γενικά δεν έχω σκοπό να συγκρίνω σαν σύστημα την περίπτωση της ναζιστικής Γερμανίας με της ΕΣΣΔ, γιατί οι διαφορές τους είναι περισσότερες από τις ομοιότητες αλλά ως προς το οικονομικό μοντέλο συμφωνώ πως σαν χαρακτηριστικά λειτουργούσαν αρκετά διαφορετικά, αν και δεν θεωρώ πως η ιδιωτική πρωτοβουλία ήταν ο κύριος παράγοντας που τη διαχώρησε.
Γενικά η μαγκιά που έκανε ο Χίτλερ ήταν πως από τη μία περιόρισε την αγορά εργασίας με διάφορα κοινωνικά μέτρα και από την άλλη φυσικά απαγόρευση του συνδικαλισμού και της παραίτησης κι από την άλλη πήρε τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες με το μέρος του. Οπότε από κει κι έπειτα ήταν ένα θέμα του πόσα λεφτά μπορούσε να ρίξιε στην αγορά για να δημιουργήσει θέσεςι εργασίας. Αλλά όπως είπα και πριν ακόμη και αυτή η περίτπωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σε σύγκριση με το μοντέλο της ΕΣΣΔ αν σου αρέσει και από μόνη της.
