Ωραίο κείμενο. Η Παναγία για τους Χριστιανούς συμβολίζει -πέρα από την μητέρα του Ιησού- την μητέρα όλων των Χριστιανών. Και η λατρεία προς το πρόσωπό της φαίνεται αν το πάρεις ετυμολογικά και μόνο, όπου το όνομά της δηλώνει πως είναι η μεγαλύτερη από όλους τους άγιους. Επιπλέον, από το γεγονός ότι δύο από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ο δεκαπενταύγουστος και ο ευαγγελισμός, το μεγαλύτερο λαϊκό προσκύνημα εν Ελλάδι γίνεται στην Παναγία της Τήνου αλλά και ότι, ο λόγος που δεν επιτρέπονται γυναίκες στο Άγιο Όρος σύμφωνα με τον μύθο, είναι γιατί πρώτη πάτησε το πόδι της εκεί η Παναγία, οπότε καμία δεν θα ήταν άξια να το ξανακάνει.
Πάντως είναι διαχρονικό το φαινόμενο (ανεξάρτητα του πόσο πατριαρχική ή όχι είναι μια κοινωνία) της θεοποίησης θηλυκών οντοτήτων, οι οποίες συμβολίζουν την γη, την γονιμότητα και την μητέρα. Πολλές ομοιότητες με την Παναγία έχει η Γαία, για παράδειγμα, η οποία διαμόρφωσε τον κόσμο όπως η Παναγία άλλαξε τον κόσμο φέρνοντας στη ζωή τον Ιησού. Επίσης και οι δύο γέννησαν ουράνιους βασιλιάδες (Κρόνος-Ιησούς) και θεωρούνταν μητέρες όλης της οικουμένης.
Και για να το ελαφρύνω λίγο -και με αφορμή που πιάσαμε τα θρησκειολογικά- από κατορθώματα ζωής θα έχω να λέω ότι χτες έκανα Μουσουλμάνο να έχει το πρώτο του μεθύσι. Σήμερα ξεκίνησε και το Ραμαζάνι παρεμπιπτόντως.
Λιάκο, αν σου πω ότι ήξερα βαθιά μέσα μου ότι εσύ θα απαντούσες πρώτος...
Εγώ νομίζω ότι η ιστοριογραφία από τον 16ο αιώνα και μετά ήταν πολύ based και κατά κάποιον τρόπο οι (δυτικοί) ιστορικοί ήθελαν να απεκδυθουν την μεσαιωνική θρησκευτική πρακτική, όπου κυρίαρχη θρησκεία ήταν ο καθολικισμός στη Δυτική Ευρώπη. Μην ξεχνάμε ότι τότε περίπου έγινε και η θρησκευτική μεταρρύθμιση από τον Λούθηρο, που άλλαξε άρδην το θρησκευτικό και κοινωνικό αφήγημα.
Την ίδια περίοδο στο Βυζάντιο, επειδή το κοσμικό κράτος κατέρρεε, η θρησκεία και η εκκλησία ήταν οι μόνοι εγγυητές της εθνολογικής ακεραιότητας του κράτους. Για αυτό η εκκλησία και ο Πατριάρχης απέκτησαν τέτοια μεγάλη δύναμη και εξουσία (ο Πατριάρχης εξακολουθεί μέχρι σήμερα να φοράει τα ρούχα του βυζαντινού αυτοκράτορα), που αναγνωρίστηκε αργότερα από την Οθωμανική διοίκηση και παραμένει σε ειδικό καθεστώς μέχρι σήμερα.
Αυτό που θέλω να πω, όμως, είναι ότι τόσο το βυζαντινό κράτος, όσο και τα μεσαιωνικά κράτη, δεν ήταν περισσότερο θρησκευτικά σε σχέση με σήμερα. Το ότι γινόταν κάποιος αυτοκράτορας "ελέω Θεού", ήταν στην ουσία η αναγνώριση της απόλυτης εξουσίας του στη Γη, γιατί ο Θεός ως υπεράνω όλων παραχωρεί την εξουσία. Η δική μας κοινωνία δεν προχώρησε πολύ, αφού εξακολουθεί να υφίσταται θρησκευτικός όρκος στην ανάληψη των πολιτικών καθηκόντων. Ακόμη και η βασίλισσα της Αγγλίας είναι αρχηγός του κράτους ΚΑΙ Υπέρτατος κυβερνήτης της εκκλησίας της Αγγλίας.
Θεωρώ ότι το βυζαντινό και τα μεσαιωνικά κράτη υπήρξαν πιο ανοιχτές κοινωνίες, κυρίως γιατί τα κράτη αυτά διέπονταν από την πολυπολιτισμικότητα. Οι εκτάσεις τους, καθώς και οι εκτάσεις των μετέπειτα αυτοκρατοριών, δεν επέτρεπαν ένα ομοεθνές μείγμα ανθρώπων και φαντάζομαι ότι πολλές ομάδες συνυπήρχαν. Παραδείγματα υπάρχουν πάρα πολλά από την πρόσφατη ιστορία, κυρίως της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που συνυπήρχαν χριστιανοί και μουσουλμάνοι (αλλά και άλλοι, όπως Εβραίοι, κλπ) στις μεγάλες πόλεις, όπως η Κωνσταντινούπολη και η Θεσσαλονίκη. Για αυτό η προσάρτηση της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος ήταν τεράστια επιτυχία, γιατί περιήλθε στο νεοϊδρυθέν φτωχό κράτος της Ελλάδας η Θεσσαλονίκη, που ήταν πόλη κοσμοπολίτικη με έντονη επιχειρηματικότητα.
Σε σχέση με ποια άλλη θρησκεία ?
Αυτή την στιγμή οι επικρατούσες θρησκείες είναι πράγματι όλες πατριαρχικές και μονοθεϊστικές. Για αυτό και κουμπωσαν υπέροχα με το πολιτικό αφήγημα της απόλυτης εξουσίας των Βασιλέων.
Άλλες θρησκείες και λατρείες, που αναγνωρίζουν περισσότερο την θέση της γυναίκας και έχουν μεγαλύτερη εκπροσώπηση του γυναικείου φύλου, είναι βεβαίως η αρχαία ελληνική, η αιγυπτιακή και εν μέρει στον ινδουισμό (στην αρχική μορφή του).
