Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ
(Μια ελεύθερη απόδοση της «αλληγορίας του σπηλαίου» του Πλάτωνα)
Φαντάσου ανθρώπους που γεννήθηκαν και ζουν όλη την ζωή τους σε μια υπόγεια κατοικία όμοια με σπηλιά. Είναι αλυσοδεμένοι με δεσμά στα πόδια και στον αυχένα και έτσι μένουν ακίνητοι στο ίδιο σημείο και μπορούν να κοιτάζουν μόνο μπροστά τους. Δεν γνώρισαν άλλη ζωή και θεωρούν αυτή την κατάσταση φυσιολογική. Πίσω τους κάπου ψηλά και μακριά καίει μια φωτιά. Οι δεσμώτες δεν μπορούν να δουν τίποτα άλλο παρά μόνο τις σκιές που προβάλλονται από την φωτιά στο απέναντι τοίχωμα της σπηλιάς. Όπως στον σύγχρονο κινηματογράφο παρακολουθούν τις σκιές των αντικειμένων και για αυτούς είναι η μόνη τους πραγματικότητα. Τα «αφεντικά της σπηλιάς» έχουν φροντίσει οι δεσμώτες να είναι πάντα απασχολημένοι με την ατέρμονη κίνηση των αντικειμένων και με τους ήχους που φτάνουν παραμορφωμένοι στα αυτιά τους από τον αντίλαλο της σπηλιάς.
Δεν είναι λογικό να νομίζουν ότι αυτό που ζουν είναι η πραγματικότητα εφόσον είναι το μοναδικό που έχουν γνωρίσει; Και φαντάσου τώρα να ερχόταν κάποιος και να έσπαγε τα δεσμά ενός δεσμώτη θέλοντας να τον απελευθερώσει από την άγνοια του. Αν του ζητούσε να σταθεί όρθιος και να κοιτάξει προς την φωτιά, ο απελευθερωμένος δεσμώτης θα δυσανασχετούσε γιατί θα τυφλωνόταν από το καθαρό φώς. Θα τυφλωνόταν και δεν θα μπορούσε να δει καθαρά ούτε τα σκιώδη αντικείμενα που μέχρι τώρα γνώριζε. Και αν τότε του έδειχνε τα πραγματικά αντικείμενα που πρόβαλαν τις σκιές και τον βεβαίωνε ότι τώρα βλέπει την αλήθεια, πως θα αντιδρούσε άραγε; Δεν θα βρισκόταν σε σύγχυση και αμηχανία; Δεν θα νόμιζε ότι οι σκιές του ήταν πιο γνώριμες από τα ίδια τα πρωτόγνωρα αντικείμενα που του δείχνουν; Δεν θα νόμιζε ότι ζει ένα όνειρο και οι νέες εικόνες μέλλον είναι προβολές της φαντασίας του;
Και αν ο απελευθερωτής του τον έπιανε από το χέρι και του ζητούσε να περπατήσει μαζί του τον ανηφορικό δρόμο που οδηγεί στην έξοδο από την σπηλιά, άραγε θα τον εμπιστευόταν;
Και πως θα αντιδρούσε τότε όταν βγαίνοντας θα αντίκριζε για πρώτη φορά το φως του ήλιου; Όταν τα μάτια του θα καίγονταν και ένα πυκνό σκοτάδι θα κάλυπτε τα πάντα γύρω του και θα νόμιζε ότι τυφλώθηκε; Ίσως και να μετάνιωνε για την «παράτολμη απόδραση» του, θα ήθελε τότε να ξαναγυρίσει στο ασφαλές ημίφως της σπηλιάς . Αλλά μετά από λίγο όταν σιγά-σιγά θα συνήθιζε τη νέα αυτή κατάσταση ένας νέος κόσμος θα του αποκαλυπτόταν. Δεν θα μπορούσε να δει καθαρά ότι υπήρχε εκεί έξω. Στην αρχή θα μπορούσε να δει ευκολότερα τις σκιές, έπειτα τα είδωλα των όντων και των ανθρώπων πάνω στο νερό και στο τέλος τα ίδια τα όντα. Και όταν θα νύχτωνε θα μπορούσε να διακρίνει και τον έναστρο ουρανό και να συνειδητοποιεί την απεραντοσύνη του νέου του κόσμου. Και όταν θα ερχόταν η ανατολή θα μπορούσε να δει και αυτόν τον ίδιο τον ήλιο, οχι την αντανάκλαση του πάνω στα νερά. Και θα μπορεί να τον παρατηρήσει και να σκεφτεί τι ακριβώς είναι και ποιος ό ρόλος του και πως αυτός είναι η αιτία όλης αυτής της ομορφιάς που αντικρίζει και που δεν θα μπορέσουν ποτέ να δουν οι συνδεσμώτες του στο σπήλαιο.
Θα χαμογελούσε όταν θα θυμόταν ότι τότε συνήθιζαν να θαυμάζουν και να επαινούν εκείνο τον δεσμώτη που μπορούσε να αναγνωρίζει πιο γρήγορα τις σκιές που προβάλλονταν και μάλιστα τον βράβευαν όταν θα μπορούσε να μαντέψει και ποια θα ήταν η επόμενη σκιά που θα εμφανιζόταν! Και που να ήξεραν…
Θα λυπόταν για αυτούς που είναι καταδικασμένοι να ζουν στο ψέμα. Θα αισθανόταν καθήκον του να επιστρέψει σε αυτούς και να τους αποκαλύψει όλη την αλήθεια που αντίκρισε.
Θα έμπαινε ξανά στην σπηλιά, αλλά το ημίφως για αυτόν θα ήταν πυκνό σκοτάδι. Δεν θα μπορούσε να συνηθίσει τη νέα κατάσταση και θα παραπατούσε και θα γινόταν πάλι τυφλός, αλλά τυφλός τώρα στο ψέμα και στη πλάνη.Δεν θα έπρεπε να τον επηρεάσουν τα κοροϊδευτικά σχόλια κάποιων από τους δεσμώτες: «Με αυτά που λέει ότι είδε είναι λογικό να παραπατά αφού έχει χάσει τα λογικά του… Καλύτερα να μην τα δούμε ποτέ!»
Είναι καθήκον του να προσπαθήσει να τους απελευθερώσει. Να τους σπάσει τα δεσμά και να τους οδηγήσει στην έξοδο της σπηλιάς. Τότε σίγουρα θα καταλάβουν το λάθος τους. Κάποιοι όμως θα ενοχληθούν από τη στάση του και οι δεσμοφύλακες θα αναζητήσουν την ευκαιρία να τον κυνηγήσουν να τον διαβάλουν και αν μπορούν ακόμα και να τον σκοτώσουν.
ΠΗΓΗ:
https://el-gr.facebook.com/filosofia.zois/
