Ομοίως. Δε με πολυνοιάζει να σου πω την αλήθεια τι κάνει ο άλλος και πως αυτοπροσδιορίζεται.
Εμένα, αντίθετα, με ενδιαφέρει πάρα πολύ το πως αυτοπροσδιορίζεται ο άλλος. Όχι ο ίδιος σαν μονάδα, αλλά σαν κοινωνικό φαινόμενο. Και δεν το πηγαίνω εδώ πέρα στις ταυτότητες φύλου, το λέω γενικά. Είναι φαινόμενο της εποχής στη Δύση η προσκόλληση στον Εαυτό. Στην ψυχολογία λένε ότι υπάρχει εσωτερική και εξωτερική έδρα ελέγχου, με την πρώτη να αφορά σε ανθρώπους που θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο για τα περισσότερα που του συμβαίνουν στη ζωή τους και κάνουν πράγματα για να ορίσουν τη μοίρα τους ενώ η δεύτερη σε μοιρολάτρες, που θεωρούν ότι, για τα συμβάντα της ζωής τους, ευθύνονται εξωτερικοί παράγοντες μόνο (Θεός, μοίρα, τύχη, γονείς κ.λπ.)
Θεωρώ ότι ο δυτικός άνθρωπος δεν ανήκει απόλυτα σε καμία από τις δύο κατηγορίες, αλλά, αντίθετα, στρέφεται ολοένα και περισσότερο στον σολιψισμό (ακραία φιλοσοφική άποψη που πρεσβεύει ότι η μοναδική αλήθεια βρίσκεται στο υποκείμενο και όλα τα άλλα πράγματα και άνθρωποι είναι δημιουργήματα του μυαλού του). Ο ακραίος φιλελευθερισμός που επικράτησε στη δύση έβαλε σε πάνω από όλα και όλους τον Εαυτό. Οι αρετές της αφοσίωσης, της θυσίας για τους άλλους, της ομαδικότητας αντικαταστάθηκαν από αυτές της εγωπάθειας, της περηφάνειας (μάλιστα, περηφάνεια γιατί απλά υπάρχεις ούτε καν γιατί έχεις πετύχει κάτι), της αυτοϊκανοποίησης, της αυτοαγάπης, γενικά της πνευματικής χειράντλησης...
Δεν ήταν έτσι ο κόσμος, ούτε είναι έτσι αλλού. Η φυσιολογική πορεία του ανθρώπου είναι η κοινωνικοποίηση εντός της οικογένειας πρώτα, έπειτα εντός του σχολείου, μετά στην κοινωνία. Ευρύτερες και υπερβατικές ομάδες αποτελούσαν η Εκκλησία και το Έθνος. Τα άτομα τώρα μεγαλώνουν σε άρρωστες οικογένειες, με γονείς που (πολλές φορές) μισούν ο ένας τον άλλον και βάζουν τους εαυτούς τους μέχρι και πάνω από τα παιδιά τους, είναι δυνατόν να φτιάξουν υγιή κοινωνία μετά; Οι ομάδες που ένιωθε δε ο παλαιός άνθρωπος ότι άνηκε και βρίσκονταν πέρα από το υλικό πεδίο (Θρησκεία, Έθνος) τον βοηθούσαν στο να γειώνεται, να μένει ταπεινός και να έχει συνείδηση της ασημαντότητάς του. Τώρα, αφού ο άνθρωπος αποτίναξε τη μεταφυσική, επειδή έχει έμφυτη την τάση μέσα του να λατρεύει κάτι, λατρεύει τον εαυτό του. Από εκεί μοιραία προέκυψε όλη η ταυτοτική παράνοια.
Γνωρίζουμε ότι, χωρίς τη δημιουργία κοινωνιών και της συνεργασίας, ο άνθρωπος δεν θα είχε πετύχει τίποτα. Κατά τον Χομπς, η φυσική και πρωτόγονη κατάσταση του ανθρώπου είναι το «πόλεμος όλοι εναντίον όλων», ώσπου κάποιοι έξυπνοι αντιλήφθηκαν ότι πρέπει να παραδώσουμε ορισμένες ελευθερίες μας με αντάλλαγμα την ασφάλειά μας (ο ένας από τον άλλον) και έτσι δημιουργήθηκαν οι πρώτες κοινωνίες. Ο Αριστοτέλης, από την άλλη, πίστευε ότι είμαστε φύσει κοινωνικά ζώα. Αδιάφορο τι από τα δύο είναι η αλήθεια, το θέμα είναι ότι κατά μία έννοια, η «πρόοδος» του σύγχρονου κόσμου ουσιαστικά αποτελεί επιστροφή μας στην πρωτόγονη κατάσταση του Χομπς. Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους παρατηρείται η επιστροφή προς τον συντηρητισμό. Είναι επιφανειακή η ανάγνωση ότι αυτό επιθυμούν τώρα τα λόμπι. Στον κόσμο αυτόν λειτουργούν δυνάμεις που δεν μπορούμε να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε, στις οποίες αρέσει πάντα να επέρχεται ισορροπία.