Κάποια βιβλία επιβάλλεται να τα διαβάσει ο καθένας, εφόσον θέλει να καλλιεργήσει κριτική σκέψη. Πάνω από όλα, οφείλει να διαβάσει φιλοσοφία, γιατί χωρίς αυτήν κριτική σκέψη δεν, εκτός πια κι αν είναι «αυτόφωτος» άνθρωπος. Στα πιο εύκολα τώρα, οφείλει να διαβάσει δύο βιβλία. Το «Θαυμαστός καινούριος κόσμος» του Aldus Huxley και το «1984» του George Orwell. Εδώ θα επιχειρήσω μια σύνδεση του 1984 με τη σύγχρονη εποχή, το κατά πόσο ήταν προφητικό και πόσο έπεσε μέσα.
Newspeak: Αυτό που με τρομοκράτησε πραγματικά στο 1984, ήταν η ιδιαίτερη γλώσσα που είχαν διαμορφώσει οι έχοντες την εξουσία, μια γλώσσα με όσο γίνεται λιγότερες λέξεις, προφανώς όχι φορτισμένες (θετικά ή αρνητικά) και που έμοιαζε να έχει διαμορφωθεί ώστε να μην υπάρχουν λέξεις που να παραπέμπουν σε επανάσταση ούτε σε αμφισβήτηση του αφηγήματος της δυστοπίας του βιβλίου. Βλέπουμε ότι η γλώσσα έχει υποστεί τρομακτικές αλλαγές, παρατηρούμε τη «λείανσή» της, ώστε να μην προσβάλλονται ομάδες ανθρώπων (σε τέτοιο βαθμό που σε λίγο δεν θα μπορείς να πεις σχεδόν τίποτα και περνάς τον εαυτό σου από μια μόνιμη διαδικασία αυτολογοκρισίας), γινόμαστε μάρτυρες μέχρι και σε τρομερά βέβηλες πράξεις, όπως το να λογοκρίνονται συγγραφείς (που, αν μη τι άλλο έζησαν στο παρελθόν και έτσι σκέφτονταν οι άνθρωποι τότε) για να μην ενοχλεί η γλώσσα τους και άλλα παρόμοια. Είμαι ιδιαίτερα ευαίσθητος στο θέμα της γλώσσας γιατί θεωρώ πως, ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε, διαμορφώνει την οπτική μας για αυτά που μιλάμε, άρα, στην τελική την οπτική μας για τον κόσμο.
Τροποποίησή του παρελθόντος: Στο 1984, όποιος ενοχλεί το σύστημα του μεγάλου αδελφού, πέρα του ότι εξαφανίζεται σαν οντότητα, εξαφανίζεται και από την ιστορία (αυτό το εμπνεύστηκε από τον Στάλιν.) Στον δικό μας κόσμο, όποιος κάνει (ή πει) κάτι που δεν ταιριάζει με την «Αγία Γραφή» της εποχής μας, δηλαδή την πολιτική ορθότητα, αυτόματα επιχειρείται η αποδόμηση και η ακύρωσή (cancel) του, ειδικά αν είναι διάσημος. Σε πολλές περιπτώσεις δε, δεν προβάλουν τις ταινίες και τα τραγούδια του. Μιλάμε για μέγιστη ηλιθιότητα, να μην διαχωρίζεις τον καλλιτέχνη από τον άνθρωπο. Το παρελθόν, εν γένει, τροποποιείται για να αλλάζει με το οπτικό πρίσμα της εποχής μας, σε μια άνευ προηγουμένου διαδικασία ιστορικού παροντισμού (η τάση του ανθρώπου να κρίνει τα ήθη μιας παλιάς εποχής βάσει των ηθών της δικής του.)
Επιρροή στη νέα γενιά: Κάθε καθεστώς στόχευε στην ολοκληρωτική πλύση εγκεφάλου των παιδιών, γιατί όλοι γνωρίζουν πως σε ευαίσθητες ηλικίες μπορείς να διαμορφώνεις τους μελλοντικούς ενήλικες όπως ακριβώς τους θες. Στο 1984 τα παιδιά είναι οι μεγαλύτεροι συστημικοί ρουφιάνοι και οι φανατικότεροι οπαδοί του κόμματος, καταδίδοντας μέχρι και τους γονείς του, για ψύλλου πήδημα. Στην εποχή μας, οκ, δεν βλέπουμε τέτοια ακραία παραδείγματα, βλέπουμε σίγουρα, όμως, τη νέα γενιά να έχει απωλέσει την αντισυμβατικότητά της, να ακολουθεί τις προσταγές της νέας εποχής, να μην επαναστατεί όταν της κόβουν ελευθερίες και να τα βάζει δε με αυτούς που το κάνουν.
Μεγάλος αδελφός: Ο Μεγάλος αδελφός είναι ο μέγας αρχηγός, μια πατρική φιγούρα που σε αυτόν οφείλουν όλοι απόλυτο σεβασμό και υπακοή. Αυτός τα βλέπει όλα, τα ελέγχει όλα, υπάρχουν σε κάθε σπίτι τηλεοράσεις, μέσω των οποίων κρατικοί υπάλληλοι επιβλέπουν συνεχώς τους πολίτες και τους νουθετούν, τους τιμωρούν όταν αποκλίνουν από το σωστό. Υπενθυμίζω ότι το βιβλίο γράφτηκε το 1949! Μεγάλη ομοιότητα και εδώ, αναφορικά με την εποχή μας, όπου δεχόμαστε συνεχώς επεμβάσεις στις προσωπικές μας ελευθερίες και τα ατομικά μας δικαιώματα, οι συσκευές δε τεχνολογίας που έχουμε αλλά και νόμοι που περνάνε μονίμως (ένεκα της «ασφάλειάς» μας) μας κάνουν να μην είμαστε ουσιαστικά ποτέ μόνοι.
Σεξουαλικές σχέσεις: Στην Οργουελική δυστοπία αποτελεί κάτι αρκετά σημαντικό. Οι σεξουαλικές σχέσεις υφίστανται αποκλειστικά για την αναπαραγωγή και ο έρωτας απαγορεύεται. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι πολλές αιρέσεις αλλά και θρησκείες, ανέκαθεν θεωρούσαν το σεξ κάτι ανήθικο και ήθελαν να έχουν εξουσία πάνω στους ακολούθους τους (και) σε αυτό το θέμα.
Κλείνοντας, μπορώ να πω ότι ο Όργουελ ήταν ένας πραγματικός προφήτης και έβλεπε πολύ μπροστά, ιδιαίτερα στα θέματα που αναφέρω παραπάνω. Εκεί που δεν βγήκαν οι «προφητείες» του ήταν στον Μεγάλο αδελφό, όπου δεν έχουμε μια τυραννική φιγούρα, αλλά το αντίθετο, δηλαδή πολιτικούς μαριονέτες κορποραίων, πολυεθνικών κ.λπ. οι οποίοι παίζουν μπάλα στο παρασκήνιο και στις σεξουαλικές σχέσεις, με την έννοια ότι έχει επικρατήσει η ελευθεριότητα.
Και κάτι για να προβληματίσει:
Prevent, which polices allegations of terrorism in the U.K., listed major English authors on their list of texts that could potentially trigger right-wing extremism.
www.foxnews.com
A g
overnment anti-terrorism unit in the U.K. has reportedly flagged key English literature as potential triggers for right-wing extremism – leading one author whose work is on the list to bash the agency's strategy.
Classic authors such as C.S. Lewis, J.R.R. Tolkien, George Orwell, Joseph Conrad and Aldous Huxley were included on the list of potentially problematic texts compiled by Prevent’s Research Information and Communications Unit, according to The Spectator.
