Αν ισχύει η ρήση του Βολτέρου και χρειάζεται να εφεύρουμε έναν θεό, τότε αυτομάτως του προσδίδουμε ανθρωποκεντρικά κριτήρια και όλη η φιλοσοφία περί θεού ως υπερβατικό ον που δεν ασχολείται με τον κόσμο μας πάει περίπατο.
Καλά, μοιραία κάποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά θα του δώσουμε, αφού άνθρωποι είμαστε. Μα δες στην εξέλιξή του πως ο κόσμος έβλεπε τον Θεό, ξεκίνησε από το να Θεοποιεί τα καιρικά φαινόμενα ή να τον βλέπει σαν έναν παππούλη με άσπρα μαλλιά και μούσια σε μια υπερβατική οντότητα, ασύλληπτη μέσω της λογικής. Δηλαδή υπάρχει μια αποανθρωποποίηση (sic) του Θεού.
Η πίστη μας σε κάποια ανώτερη δύναμη για να μη λυγίσουμε (δηλαδή μια σανίδα σωτηρίας) προυποθέτει ένα θεό ανθρωποκεντρικό που έχει δομήσει κοινωνικά πρότυπα και συστήματα... στα οποία πιστεύουμε και ακολουθούμε για να σωθούμε. Αυτό κάνουν ουσιαστικά και όλες οι θρησκείες.
Αυτά που λες είναι για τον λαουτζίκο. Αυτούς που δεν μπορούν να δουν, δηλαδή, πέρα από την επιφάνεια και χρειαζόταν έναν Θεό, μια τέλεια ύπαρξη να τους ορίσει το καλό και το κακό και να σεβαστούν τα κοινωνικά συστήματα που αναφέρεις. Κι αυτό είναι διαχρονικό, μιας και πάντοτε θα υπάρχει αυτός ο τρόπος θέασης των πραγμάτων από τον κόσμο. Όπως είχε πει και ο Γκιστάβ Λε Μπον στο κλασσικό
Η ψυχολογία των μαζών: «Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, έστω και λίγο, τη φιλοσοφία της ιστορίας αν δεν έχουμε πρώτα εμπεδώσει εις βάθος αυτό το θεμελιώδες στοιχείο της ψυχολογίας των μαζών, Γι' αυτές, πρέπει να είναι κανείς Θεός ή δεν είναι τίποτα. Κι ούτε θα πρέπει να σκεφτεί κανείς ότι όλα αυτά είναι δεισιδαιμονίες άλλων εποχών, που τις έχει παραμερίσει οριστικά η λογική.
Στην αιώνια πάλη του εναντίον της λογικής, το συναίσθημα δεν νικήθηκε ποτέ.»
Άρα ο άνθρωπος, η μάζα βασικά, θα πιστεύει πάντα στην «αλήθεια της εποχής» με μια πίστη που έχει θρησκευτικό χαρακτήρα και φανατική προσήλωση, είτε είναι απλός ένθεος είτε ταλιμπάν είτε άθεος.
Ακόμα και άνθρωποι, όμως, που θεωρούν ότι ο Θεός*, αν υπάρχει, είναι πέρα από το καλό και το κακό, πέρα από το ανθρώπινο εν γένει, βρίσκουν μια παρηγοριά. Το μόνο πράγμα που χρειάζεται για να υπάρχει νόημα στη ζωή του ανθρώπου είναι να πιστέψει πως υπάρχει συνέχεια μετά τον θάνατο. Αυτό και τίποτα άλλο, γιατί τότε και μόνον τότε, έχουν αξία αυτά που κάνει εδώ. Ειδάλλως, αν τελειώνουμε με τον θάνατο, ακόμα και νόημά μας να αποτελεί η βελτίωση του κόσμου, ώστε οι επόμενες γενιές να τον βρουν ένα καλύτερο μέρος, ακόμα και αυτό δεν έχει νόημα, με την έννοια του ότι κάποια στιγμή κι ο κόσμος ο ίδιος θα τελειώσει. Έτσι το βλέπω εγώ, τουλάχιστον.
*με την έννοια Θεός δεν αναφέρομαι (απαραίτητα) και σε μία δημιουργό οντότητα, αλλά στο υπερβατικό γενικότερα.
